Author: Rungtiwa Fridee

หนังสือบริจาคและหนังสือที่ได้รับบริจาค : การบริหารจัดการที่ยั่งยืนของหอสมุดพระราชวังสนามจันทร์

 

  ในยุคที่ทรัพยากรสารสนเทศมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ห้องสมุดมิได้เป็นเพียงสถานที่รวบรวมหนังสือเท่านั้น แต่ยังเป็นศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้ การอนุรักษ์องค์ความรู้ และการให้บริการสารสนเทศแก่สังคมอย่างยั่งยืน “หนังสือบริจาค” จึงถือเป็นทรัพยากรสำคัญที่ช่วยเสริมสร้างคุณค่าและเพิ่มความหลากหลายของทรัพยากรสารสนเทศภายในห้องสมุด โดยเฉพาะหอสมุดพระราชวังสนามจันทร์ ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญของมหาวิทยาลัยศิลปากรที่มีบทบาทในการส่งเสริมการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต

หนังสือที่ได้รับบริจาคมาจากหลากหลายแหล่ง ทั้งจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ศิษย์เก่า คณาจารย์ นักศึกษา ตลอดจนประชาชนทั่วไป หนังสือเหล่านี้ประกอบด้วยหนังสือวิชาการ วรรณกรรม หนังสือหายาก เอกสารท้องถิ่น และสิ่งพิมพ์ที่ทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ซึ่งสามารถช่วยเติมเต็มทรัพยากรของห้องสมุดให้ครอบคลุมและตอบสนองต่อความต้องการของผู้ใช้บริการได้มากยิ่งขึ้น

Read more

การซ่อมบำรุงหนังสือในหอสมุดและการดำเนินงานเกี่ยวกับตัวเล่มหนังสือซ่อม

หอสมุดเป็นแหล่งรวบรวมองค์ความรู้ที่สำคัญของสังคม หนังสือแต่ละเล่มล้วนมีคุณค่า ไม่ว่าจะเป็นด้านเนื้อหา ประวัติศาสตร์ หรือคุณค่าทางจิตใจของผู้อ่านและผู้สร้างสรรค์ อย่างไรก็ตาม เมื่อหนังสือถูกใช้งานอย่างต่อเนื่อง ย่อมเกิดการชำรุด เสื่อมสภาพ หรือเสียหายตามกาลเวลา ดังนั้น การซ่อมบำรุงหนังสือจึงเป็นกระบวนการสำคัญที่ช่วยยืดอายุการใช้งานของทรัพยากรสารสนเทศ และทำให้ผู้ใช้บริการสามารถเข้าถึงความรู้ได้อย่างต่อเนื่อง

การซ่อมบำรุงหนังสือในหอสมุดเริ่มต้นจากการตรวจสอบสภาพของหนังสือ โดยบรรณารักษ์หรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายงานจะประเมินว่าหนังสือเล่มใดมีความเสียหาย เช่น ปกหลุด กระดาษขาด สันหนังสือหลุดลอก หรือมีรอยเปื้อน จากนั้นจะทำการส่งตัวเล่มมาให้งานซ่อมบำรุงรักษาหนังสือเพื่อทำการลงสถานะในระบบ เพื่อใช้ติดตามสถานะการซ่อมของหนังสือแต่ละเล่มอย่างเป็นระบบ

Read more

การนำน้ำจากท่อน้ำทิ้งของเครื่องปรับอากาศกลับมาใช้ประโยชน์: การจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืนของห้องสมุดสีเขียว

การเผชิญกับปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การขาดแคลนทรัพยากรธรรมชาติ และการใช้พลังงานอย่างไม่ยั่งยืน องค์กรต่าง ๆ โดยเฉพาะสถาบันการศึกษาและห้องสมุด จำเป็นต้องปรับบทบาทจากการเป็นเพียงแหล่งเรียนรู้ไปสู่การเป็นต้นแบบด้านการจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ แนวคิด “ห้องสมุดสีเขียว” (Green Library) จึงได้รับการส่งเสริมอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากเป็นการบูรณาการการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเข้ากับภารกิจหลักของห้องสมุดอย่างเป็นรูปธรรม

หนึ่งในแนวทางที่สามารถดำเนินการได้จริงและเห็นผลชัดเจน คือ การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การนำน้ำจากท่อน้ำทิ้งของเครื่องปรับอากาศกลับมาใช้ประโยชน์ ซึ่งถือเป็นทรัพยากรหมุนเวียนที่เกิดจากการใช้งานประจำวัน โดยเฉพาะในประเทศเขตร้อนอย่างประเทศไทยที่มีการใช้เครื่องปรับอากาศอย่างแพร่หลาย น้ำจากเครื่องปรับอากาศเกิดจากกระบวนการควบแน่นของไอน้ำในอากาศ จึงมีลักษณะเป็นน้ำใส มีปริมาณแร่ธาตุละลายต่ำ และมีความสะอาดในระดับหนึ่ง หากมีการจัดการที่เหมาะสมก็สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้

Read more

“ทำไมยังต้องติดบัตรกำหนดส่งหนังสืออยู่”

เป็นคำถามที่หลายคนสงสัย โดยเฉพาะในยุคที่ห้องสมุดมีระบบยืม-คืนอัตโนมัติอย่าง (Self-Check) ซึ่งสามารถพิมพ์ใบสลิปแจ้งวันกำหนดส่ง หรือส่งข้อมูลไปยังอีเมลของผู้ใช้บริการได้โดยตรง จึงดูเหมือนว่า “บัตรกำหนดส่ง” ที่ติดอยู่ด้านหลังหนังสืออาจไม่จำเป็นอีกต่อไป อย่างไรก็ตามในทางปฏิบัติบัตรกำหนดส่งยังคงมีบทบาทสำคัญและเป็นเครื่องมือสนับสนุนการทำงานของห้องสมุดได้อย่างมีประสิทธิภาพ

งานจัดการทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุดมีหน้าที่รับผิดชอบในการเตรียมความพร้อมของหนังสือก่อนและหลังออกให้บริการซึ่งรวมถึงการดูแลสภาพตัวเล่มและข้อมูลประกอบต่าง ๆ บัตรกำหนดส่งจึงเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการนี้ เพราะช่วยให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างต่อเนื่อง แม้ในสถานการณ์ที่ระบบอัตโนมัติไม่สามารถใช้งานได้ เช่น ระบบขัดข้อง ไฟฟ้าดับ หรือกรณีที่ต้องให้บริการยืม-คืนผ่านเจ้าหน้าที่โดยตรงห้องสมุดก็ยังสามารถประทับวันกำหนดส่งลงบนบัตรเพื่อให้ผู้ใช้ทราบข้อมูลอย่างชัดเจนโดยไม่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว

นอกจากนี้ ยังมีกรณีการยืมหนังสือตลอดภาคการศึกษา หรือการยืมระหว่างห้องสมุด ที่ต้องมีการตรวจสอบข้อมูลหลายขั้นตอน บัตรกำหนดส่งจึงช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบสถานะหนังสือได้สะดวก รวดเร็ว และลดความคลาดเคลื่อนในการสื่อสาร อีกทั้งยังสามารถใช้เป็นพื้นที่สำหรับประทับตราหรือเขียนหมายเหตุสั้นๆ เพื่อแจ้งข้อมูลสำคัญแก่เจ้าหน้าที่ท่านอื่น เช่น หนังสือมีคราบเปื้อน เปียกน้ำ หรือชำรุดบางส่วน การบันทึกข้อมูลลงบนบัตรแทนการเขียนลงบนตัวเล่มโดยตรง ช่วยรักษาความสะอาดและภาพลักษณ์ที่ดีของหนังสือ ทำให้ยังดูน่าใช้งานและเป็นระเบียบเรียบร้อย

Read more

เมล็ดขนุน: ซูเปอร์ฟู้ดที่คนไทยมองข้าม แต่ชาวญี่ปุ่นยกย่อง

เมล็ดขนุน หรือที่หลายคนเรียกกันว่า “เม็ดขนุน” นับเป็นส่วนหนึ่งของผลไม้ที่มักถูกละเลยในประเทศไทย เนื่องจากผู้บริโภคส่วนใหญ่เลือกกินเฉพาะเนื้อหวานของขนุน แต่ทิ้งเมล็ดไปโดยไม่เห็นคุณค่า อย่างไรก็ตาม ประเทศญี่ปุ่นกลับมองเมล็ดขนุนเป็นอาหารสุขภาพระดับซูเปอร์ฟู้ด และพร้อมจ่ายในราคาสูงถึง 300 บาทต่อกิโลกรัม (Thainewsonline, 2568) ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพทางเศรษฐกิจที่ไทยอาจต่อยอดได้

คุณค่าทางโภชนาการ

Read more