ลงรายการอย่างไร? เมื่อหนังสือหนึ่งเล่มมีมากกว่าหนึ่งเรื่อง

เราชาว Cataloger จะรู้กันดีว่านานน๊าน เราจะเจอหนังสือเคสที่แปลกประหลาดสักเล่ม ครั้งนี้จาก็มีหนังสือที่คิดว่า เราไม่น่าจะเจอกันบ่อย ๆ มาแบ่งปันกันค่ะ เรื่องคือ หนังสือเล่มนี้เป็นการนำหนังสือเก่ามาจัดพิมพ์ใหม่ แต่รวมหลายเรื่องอยู่ภายในเล่มเดียวกัน ซึ่งแต่ละเรื่องมีทั้งผู้รับผิดชอบและไม่มีผู้รับผิดชอบ แต่ยังคงมีบรรณาธิการรับผิดชอบทั้งเล่ม เอาล่ะสิ หากเป็นแบบนี้ลงรายการอย่างไรนะ อันที่จริงแล้วเคสนี้จาเจอมานานมากแล้ว เล่มแรกน่าจะประมาณ 2 ปีที่แล้ว และก็มาเจออีกเล่มเมื่อประมาณปีที่แล้ว ก็ได้ทำการศึกษาจาก Cataloger รุ่นพี่หลาย ๆ คน เรียกว่าเรียกมากันทั้งงานวิเคราะห์ ลามไปถึงหัวหน้าหอ จนได้วิธีการลงรายการกันไป ในครั้งแรกก็อยากมาแบ่งปันกับทุกคนว่ามีการลงรายการอย่างไร แต่ก็ยังรู้สึกว่าที่เขียนออกมายังแอบมีความ งง  ๆ กลัวเพื่อน ๆ พี่ ๆ จะอ่านแล้วยังไม่เข้าใจ

แต่เมื่อเร็ว ๆ นี้ไปเปิดคู่มือปฏิบัติงานการลงรายการหนังสือ ของ สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศรีนครินทร์วิโรฒ แล้วก็นึกถึงเรื่องนี้ขึ้นมาเลยลองหาดูอีกรอบ สรุปว่าเจอกรณีที่มีความคล้ายคลึงกัน คือ มีเนื้อหาหลายเรื่องอยู่ในเล่มเดียวกัน และไม่ปรากฎชื่อเรื่องรวม ทำให้ไม่สามารถลงชื่อใดเพียงชื่อเดียวเป็นชื่อเรื่องจริงได้

โดยมีการแบ่งเป็น 2 กรณี ได้แก่

1) เป็นงานของบุคคลคนเดียวกันทั้งหมด หรือออกโดยนิติบุคคลแห่งเดียวกัน ให้ใช้เครื่องหมาย Semicolon ( ; ) คั่น ระหว่างชื่อเรื่อง ถึงแม้จะมีคำหรือวลีเชื่อมโยงระหว่างชื่อเรื่อง เช่น กับ และ ก็ตาม จากนั้นทำรายการเพิ่มชื่อเรื่องที่ 2, 3 ไว้ที่ Tag 246

ตัวอย่าง

หนังสือชื่อ: บทละครเรื่องท้าวแสนปม กับ หนามยอกเอาหนามบ่ง พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชนิพนธ์

สามารถลงรายการได้ ดังนี้

2) เป็นงานของบุคคลต่างกันหรือออกโดยนิติบุคคลต่างกัน ให้ลงชื่อเรื่องและแจ้งความรับผิดชอบของงานแต่ละงานไว้ในส่วนชื่อเรื่อง และแจ้งความรับผิดชอบตามลำดับที่ปรากฎในหน้าปกใน หรือตามลำดับที่ปรากฎในตัวเล่ม โดยใส่ Subfile c (|c) ที่ผู้รับผิดชอบคนแรก จากนั้นใช้เครื่องหมาย Full stop ( . ) คั่นระหว่างกัน และทำรายการชื่อผู้แต่งใน Tag 700 หรือ 710 ทำรายการชื่อเรื่องใน Tag 246 โดยไม่ต้องทำสารบัญชื่อเรื่องใน Tag 505

ตัวอย่าง

หนังสือชื่อ: ระเด่นลันได ของ พระมหามนตรี (ทรัพย์) พระมะเหลเถไถ ของ คุณสุวรรณ

สามารถลงรายการได้ ดังนี้

ในส่วนของหนังสือที่จาเจอมาจะเข้ากับกรณีที่ 2 คือเป็นการรวมหลายเรื่องไว้ในเล่มเดียวกัน และมีผู้รับผิดชอบต่างกัน และที่แตกต่างจากตัวอย่างไปอีกคือ หนังสือเล่มนี้มีบรรณาธิการของเล่ม ซึ่งรวบรวมเรื่องราวหลายเรื่องไว้ในเล่มเดียวกัน ดังนั้นการลงรายการก็จะเป็นลักษณะกรณีที่ 2  ดังนี้

• Tag 245 ลงรายการโดยเริ่มจากชื่อเรื่องที่ 1 หากมีผู้แต่ง/ผู้รับผิดชอบให้เว้นวรรค 1 ครั้ง ตามด้วยเครื่องหมาย (/) และเว้นวรรค 1 ครั้ง ตามด้วยชื่อผู้แต่ง/ผู้รับผิดชอบ และใส่เครื่องหมาย (.) หากในกรณีที่เรื่องนั้น ๆ ไม่มีผู้แต่ง/ผู้รับผิดชอบให้ใส่เครื่องหมาย (.) หลังชื่อเรื่องได้เลย จากนั้นลงรายการเรื่องถัดไปในรูปแบบเดียวกันจนครบทุกเรื่อง และใส่ Subfile c (|c) ที่ผู้รับผิดชอบคนแรก  กรณีไม่มีผู้รับผิดชอบตัวเล่มสามารถไม่ใส่ Subfile c (|c) ได้ แต่หากมีหน่วยงานที่รับผิดชอบแต่ไม่ได้ระบุที่หน้าปกใน สามารถใส่ภายในวงเล็บเหลี่ยม [] ได้ และในเรื่องลำดับสุดท้ายจาจึงใส่เครื่องหมาย Full stop ( . ) เพื่อเป็นการจบข้อมูลของเรื่องสุดท้าย จากนั้นใส่เครื่องหมาย ( / ) และตามด้วยชื่อของบรรณาธิการเล่ม
• ในส่วนของชื่อเรื่องที่ 2 และอื่น ๆ ให้ลงรายการใน Tag 246 indicator 3 0 Ind ตำแหน่งที่ 1 สามารถใช้ได้ทั้ง 1 และ 3  1 คือ มี Note เป็น Add Entry, 3 คือ ไม่มี Note เป็น Add Entry Ind ตำแหน่งที่ 2 ใส่ 0 คือ ส่วนใดส่วนหนึ่งของเรื่อง, ชื่อเรื่องตัดตอน
• และชื่อผู้รับผิดชอบเรื่องอื่น ๆ ให้ลงรายการใน Tag 700 01 (indicator ตำแหน่งที่ 2 ใส่ 1 = Secondary Entry คือ ผู้รับผิดชอบในเรื่องต่าง ๆ ที่อยู่ใน Tag 245) จนครบ
• และเพิ่ม Tag 700 0b บรรณาธิการของทั้งเล่ม

ตัวอย่าง

แต่สุดท้ายทั้งนี้ทั้งนั้น จาก็แอบมีความไม่มั่นใจในเรื่องของการลงรายการแบบที่มีบรรณาธิการของเล่มอยู่เล็ก ๆ หาก พี่ ๆ คนไหนมีข้อเสนอแนะอย่างไร ก็ถือว่าบอกบุญกันนะคะ จะขอบพระคุณอย่างสูงเลยค่ะ สำหรับวันนี้ สวัสดี

อ้างอิงจาก

คู่มือปฏิบัติงานการลงรายการหนังสือ. (2552). สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

จริณ.