ในเกณฑ์ห้องสมุดสีเขียว หมวดที่ 4 การส่งเสริมการเรียนรู้
การจัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านและส่งเสริมการเรียนรู้ด้านทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม ให้กับกลุ่มเป้าหมาย จำเป็นต้องดำเนินการให้เกี่ยวข้องกับเรื่องต่อไปนี้
1. การประหยัดพลังงานไฟฟ้า และการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานไฟฟ้า
2. การประหยัดน้ำ และการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า
3. การคัดแยกและใช้ประโยชน์จากขยะ หรือวัสดุเหลือใช้ การจัดการของเสียและมลพิษ
4. ก๊าซเรือนกระจก
ในปีที่ผ่านมาผู้เขียนได้รับมอบหมายให้เป็นประธานหมวดที่ 4 นี้ จึงต้องมาคิดกิจกรรม หากิจกรรม เริ่มแรกก็ไปค้นหาหน่วยงานอื่นๆ ว่าเขาทำอะไรกันบ้าง เราสามารถเอามาทำได้บ้างมั้ย พบว่า หลากหลายที่ก็ตีความกิจกรรมไปหลากหลายมุมมอง หลากหลายแบบ บางสิ่งเป็นสิ่งที่เราก็ดำเนินการในห้องสมุดอยู่แล้ว บางสิ่งไม่เคยทำมาก่อน
ดังนั้นผู้เขียนจึงมองไปรอบๆ ตัวพบว่า เราสามารถนำกิจกรรมที่เราทำกันอยู่ในหอสมุดมาตีความ พัฒนาต่อยอดเพื่อให้เข้ากับหัวข้อเรื่องของการเรียนรู้ด้านทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม “การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และ ใช้ประโยชน์จากขยะ หรือวัสดุเหลือใช้” มาสร้างสรรค์ผนวกกับกิจกรรมที่หอสมุดมีอยู่แล้ว และทำเป็นประจำ คือ สมุดทำมือ ซึ่งแต่เดิม การทำสมุดทำมือของหอสมุดฯ เราจะใช้กระดาษขาวขนาด A4 มาตัด เพื่อทำเป็นกระดาษสำหรับเขียนด้านใน ส่วนปกด้านนอก เมื่อก่อนจะใช้เป็นปกกระดาษบ้าง ผ้าแลกซีนบ้าง หลังๆ จะใช้เป็นผ้าในการทำปก ซึ่งเป็นวัสดุที่จัดหาซื้อมาเพื่อทำกิจกรรมโดยเฉพาะ
ผู้เขียนจึงมีความคิดว่า โจทย์คือ 1. ส่วนประกอบของสมุดทำมือมีอะไรบ้าง
2. การใช้ประโยชน์จากขยะ หรือวัสดุเหลือใช้ ที่เราสามารถใช้ทดแทนส่วนประกอบต่างๆ ของสมุดทำมือ
คำตอบที่ได้ กระดาษด้านใน และวัสดุที่ใช้หุ้มปก
เมื่อได้คำตอบจึงต้องมาสำรวจดูว่า
1. กระดาษเราจะใช้อะไรทดแทน ซึ่งก็คงต้องเป็นกระดาษที่ใช้แล้วหรือกระดาษเหลือใช้ ซึ่งหากเป็นที่กระดาษเสียหน้าเดียวก็คงไม่เหมาะสม จึงคิดได้ว่า ปกติในแต่ละปีผู้เขียนมักจะมีสมุดโน้ตที่ใช้ไม่หมด หรือ สมุดโน้ตที่ได้รับแจกจากการสัมมนา การประชุมได้ใช้บ้างไม่ใช้บ้าง และพบอีกอย่างหนึ่งก็คือ สมุดจดงาน หรือสมุดทำการบ้านของลูกๆ ที่แต่ละปีใช้หมดเล่มบ้างไม่ไหมดเล่มบ้าง มีเหลืออยู่ทุกปี
2. วัสดุที่จะนำใช้เป็นวัสดุหุ้มปก ครั้งแรกผู้เขียนนึกไปถึงสมัยเด็กมักชอบเอาปกนิตยสาร หรือปฏิทิน มาหุ้มปกสมุด หรือปกหนังสือเรียน เลยลองสำรวจในหอสมุดฯ ว่า มีอะไรที่สามารถใช้ได้ เช่น โปสเตอร์ประชาสัมพันธ์ที่หมดอายุการใช้งาน หรือ พวกวัสดุที่ใช้จัดนิทรรศการที่นักศึกษาเก็บและทิ้งไว้ สิ่งพวกนี้หากทิ้งไว้ก็เป็นขยะ โดยเฉพาะวัสดุประเภทไวนิล จึงสรุปว่า ไวนิลนิทรรศการ ไวนิลประชาสัมพันธ์ที่หมดอายุไปแล้วนี่แหละ สามารถนำมาใช้เป็นวัสดุทำปกได้
เมื่อคิดได้จึงนำความคิดนี้ไป คุยเจ้าหน้าที่งานบำรุงรักษาทรัพยากร หรืองานซ่อมหนังสือ ว่าสิ่งที่เราคิดสามารถทำได้หรือไม่ น้องบอกทำได้ ดังนั้นในงานทับแก้ววิชาการ ครั้งที่ 9 ระหว่างวันที่ 26 – 28 สิงหาคม 2567 ที่ผ่านมา
หอสมุดพระราชวังสนามจันทร์ได้เข้าร่วมกิจกรรมกับมหาวิทยาลัยศิลปากรด้วย และกิจกรรมหนึ่ง ที่หอสมุดฯ จัดคือ ชวนน้อง ๆ ที่มาร่วมงานทับแก้ววิชาการ มาร่วมกิจกรรมเวิร์กชอปสมุดทำมือ เพื่อเพิ่มคุณค่าให้กับกระดาษเหลือใช้ หรือใช้แล้วเหลือ เป็นการเปิดตัวกิจกรรมสมุดทำมือรูปแบใหม่ ที่ใช้กระดาษาเหลือใช้จากสมุดโน้ต หรือสมุดจดการบ้านที่หอสมุดฯ ตั้งกล่องรับบริจาคที่บริเวณด้านหน้าหอสมุดฯ และ ขอรับบริจาคจากโรงเรียนสาธิตฯ มหาวิทยาลัยศิลปากร มาใช้เป็นกระดาษด้านใน และนำไวนิลประชาสัมพันธ์ ไวนิลนิทรรศการที่จัดภายในห้องสมุด และไวนิลประชาสัมพันธ์งานบุ๊คแฟร์ครั้งก่อนๆ มาเป็นวัสุดทำปก
เป็นการตอบโจทย์ “การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และ ใช้ประโยชน์จากขยะ หรือวัสดุเหลือใช้”
