ช่วงเทศกาลวันหยุดติดต่อหลายวันที่ผ่านมา ปกติจะเดินทางกลับบ้านใต้ไปเยี่ยมคุณแม่ แต่ตอนนี้ตั้งแต่พระลูกชายบวช คนเป็นโยมแม่เข้าวัดทำบุญตักบาตร ทุกเช้าตื่นหุงข้าวทำกับข้าวใส่บาตร (มีบางวันซื้อบ้าง) พระลูกชายเดินบิณฑบาตทุกเช้า และในวันอาสาฬหบูชาที่ผ่านมา ช่วงเช้าทำบุญตักบาตรที่วัด ฟังเทศน์ ถวายผ้าอาบน้ำฝน ช่วงกลางคืนมีพิธีเวียนเทียนที่วัดอริยวงศาราม (หนองน้ำขาว)
“วันอาสาฬหบูชา” ถือเป็นวันสำคัญยิ่งในพระพุทธศาสนา ซึ่งตรงกับวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 อันเป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา “ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร” เป็นครั้งแรกแก่ปัญจกวัคคีย์ทำให้เกิดพระสงฆ์องค์แรก และพระรัตนตรัยครบองค์สมบูรณ์ เหตุการณ์นี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นของพระพุทธศาสนาอย่างเป็นทางการ ประเทศไทยได้กำหนดวันอาสาฬหบูชาเป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาในปี พ.ศ. 2501 และรัฐบาลได้ประกาศให้เป็นวันหยุดราชการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2505 โดยมีการประกอบพิธีกรรมทั้งในระดับราชพิธี พิธีสงฆ์ และพิธีของประชาชนทั่วไป โดยคำว่าอาสาฬหบูชา ย่อมาจากคำ อาสาฬหปุณณมีบูชา แปลว่า การบูชาพระในวันเพ็ญเดือน 8
สำหรับ “วันเข้าพรรษา” คือวันที่พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติไว้ โดยกำหนดให้พระสงฆ์อธิษฐานว่าจะพักประจำอยู่ ณ ที่แห่งใดแห่งหนึ่งตลอดระยะฤดูฝน มีกำหนด 3 เดือน โดยไม่ไปค้างแรมที่อื่น เรียกว่า “จำพรรษา” ซึ่งวันเข้าพรรษาได้กำหนดเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 เข้าพรรษาต้น ตรงกับวันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 ของทุกปี ประมาณเดือนกรกฎาคม และออกพรรษาในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 ประมาณเดือนตุลาคม และ ระยะที่ 2 เรียกว่า เข้าพรรษาหลัง สำหรับปีที่มีอธิกมาส คือ มีเดือน 8 สองหน ตรงกับวันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 หลัง ประมาณเดือนกรกฎาคม และออกพรรษาในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 หรือประมาณเดือนตุลาคม โดยช่วงเช้าทำบุญตักบาตรที่วัด ฟังเทศน์ ถวายผ้าอาบน้ำฝน การถวายผ้าอาบน้ำนี้เกิดขึ้นแต่สมัยพุทธกาล คือ มหาอุบาสิกาชื่อว่า วิสาขา ได้ทูลขอพระบรมพุทธานุญาตให้พระสงฆ์ได้มีผ้าอาบน้ำสำหรับผลัดเปลี่ยนเวลาสรงน้ำฝนระหว่างฤดูฝน นางวิสาขาจึงเป็นสตรีคนแรกทีได้รับพุทธานุญาตให้ถวายผ้าอาบน้ำฝนแด่พระสงฆ์ และช่วงเวลากลางคืนมีพิธีสวดมนต์ ประจำเดือน (ซึ่งจะสวดทุกวันเสาร์สิ้นเดือน) โดยท่านเจ้าคุณมหามานพ คือ พระอุดมคัมภีรญาณ (มานพ จาครโต ป.ธ.๗) เจ้าอาวาส วัดอริยวงศาราม (หนองน้ำขาว) ตำบลดอนกระเบื้อง อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี
อ้างอิง
พระครูโกศลกิจจานุกิจ (เวหา ตาตะมิ), สมเดช นามเกตุ, และ ภัทราภรณ์ นามเกตุ. (2568). พลวัตของวันอาสาฬหบูชาในยุคสมัยใหม่. วารสารปัญญาปณิธาน, 10(1), 29-42
ไพฑูรย์ ยิ้มทอง. (2546). ศาสนพิธีทางพุทธศาสนา. แม็ค.
สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ. (2527). วันสำคัญทางพุทธศาสนา. สำนักงานฯ.
สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ. (2538). วันเข้าพรรษาและแนวทางในการปฏิบัติ. สำนักงานฯ.
ภาพประกอบ
