“สวมหัวโขน” เป็นสุภาษิต ที่เอาไว้เตือนตัวเตือนใจคน
ความหมายของคำว่า ‘ สวมหัวโขน ‘
สวมหัวโขน หมายถึง ก. เอาหัวโขนสวมศีรษะ, โดยปริยายหมายความว่า ดำรงตำแหน่งหน้าที่ใหญ่โตหรือมียศถาบรรดาศักดิ์แล้วมักลืมตัวชอบแสดงอำนาจ (แหล่งอ้าอิง : http://พจนานุกรมไทย.com/42-866-ความหมาย-สวมหัวโขน%20.html)
หรืออีกนัยยะหนึ่ง หัวโขน คือ ความรับผิดชอบ หน้าที่ บทบาทต่างๆ ในการดำเนินชีวิตของมนุษย์ เมื่อสวมหัวแล้วจะต้องเล่นให้สมจริงตามบทที่กำหนด หากเปรียบเทียบกับมนุษย์เรานั้นจะเห็นว่าการที่เราทำหน้าที่ต่างๆ ล้วนต่างถูกกำหนดให้สวมในบทบาทต่างๆ หากเราทำงานในองค์กรหน้าที่การทำงานเป็นหัวโขนหรือ บทบาทหนึ่งที่ทุกคนต้องสวม ต้องรับผิดชอบ เป็นสิ่งเราต้องแสดงบทบาทตามตำเเหน่ง ภาระงานของเรา เราอาจมีบทบาทได้หลายบทบาทในองค์กร เช่น ในขณะที่เราเป็นผู้บังคับบัญชาหรือหัวหน้า เราก็เป็นผู้ใต้บังคับบัญชาหรือลูกน้องไปด้วย เป็นเพื่อนร่วมงาน เป็นพี่ทำงานและเป็นน้องที่ทำงานไปด้วย
หากเปรียบหน้าที่การทำงานเป็นการสวมหัวโขน เราสวมหัวโขนใดเราก็ต้องรับผิดชอบต่อหน้าที่นั้นๆ ที่เราได้รับ บางครั้งความรับผิดชอบ มันไม่ใช่หัวโขนที่เราสวม มันต้องรับผิดชอบร่วมกันกับคนหลายๆคน ไม่ใช่งานของเรา แต่มันหมายถึงงานของส่วนรวม
บทบาทของการทำงานของคนในองค์กร บางคนที่มีตำแหน่งเพียงลูกน้องหรือบางคนเป็นหัวหน้า หน้าที่ความรับผิดชอบก็จะมีมากน้อยแตกต่างกันออกไป ถ้าเราทำหน้าที่ของเราได้ดี งานที่เรารับผิดชอบก็จะออกมาดี การที่งานจะออกมาดีนั้น มันก็อยู่ที่ผู้รับบทบาทว่าจะรู้ถึงตำแหน่งแห่งที่ของตนหรือไม่
ดังนั้นหัวโขนไม่ใช่แค่การแสดงบทบาทมันอยู่ที่จิตใจของผู้สวมว่า รัก และอยากจะรับผิดชอบ ร่วมด้วยช่วยกันให้การทำงานออกมาดีแค่ไหน การทำงานร่วมกันสิ่งที่สำคัญ คือเป้าหมายหลักที่ชัดเจน ทุกคนมีจิตใจที่จะช่วยกัน ทำให้เป้าหมายของงานสำเร็จ นึกถึงผลประโยชน์ส่วนร่วมมากกว่า และถ้างานออกมาดี ผลตอบแทน คือ องค์กรอยู่รอด เราก็อยู่รอด ตามบทบาทหรือหัวโขนที่เราสวมไม่ใช่ แค่สวมแต่มันต้องมีความรับผิดชอบร่วมอยู่ด้วย
ดังเช่นในการแสดงโขนนั้น หัวโขนที่สวมเปรียบบทบาทเป็นอาจเป็นเพียงกลูกน้องทหารลิง หรือ หนุมานที่เป็นแม่ทัพ แต่ไม่ว่าจะสวมหัวใด หรือได้รับบทบาทใด นักแสดงจะต้องนึกถึงผู้รับชมการแสดงว่า จะต้องมีความสุขที่ได้ดูในการแสดง นั้นคือเป้าหมายสำคัญของการแสดงโขน ถ้าเราเปรียบที่การทำงานเหมือนการแสดงโขนฉากใหญ่ที่เราทุกคนมีส่วนทำให้การแสดงออกมาดี โขนจะน่าดูและสวยงามนักแสดงต้องช่วยกันร่วมมือกัน
เมื่อมีการสวมหัวโขนก็ต้องมีการ “ถอดหัวโขน”
ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 “ถอดหัวโขน” หมายความว่า ก. “พ้นจากตำแหน่งหน้าที่หรือยศถาบรรดาศักดิ์” (แหล่งอ้างอิง : http://www.สุภาษิต.net/ถอดหัวโขน/)
หัวโขนเป็นสิ่งสมมุติในสังคม เพื่อกำหนดให้คนรู้จักหน้าที่ รู้จักสถานะ จะได้ไม่เกิดปัญหา เพื่อแต่ละคนที่ได้รู้สถานะ และหน้าที่ของตน เพื่อจะทำหน้าที่ของตน ให้ดีที่สุด เมื่อทำงานตามหน้าที่แล้ว ก็ต้องรู้จักวาง ต้องรู้จักถอดหัวโขน ที่สวมใส่ลงเสียบ้าง ไม่ใช่จะยึดติดในหัวโขนที่สวมใส่นั้นตลอดเวลา จะทำให้เกิดการยึดมั่นถือมั่น หลงในตัวตน ข้าดี ข้าเก่ง ใครก็ทำอย่างข้าไม่ได้ ขาดข้าไปคนแล้วจะรู้สึก ยึดติดในอำนาจหรือคนที่อยู่ใต้หัวโขนนั้น ไม่ยอมฟังใคร
หากเมื่อเราได้มอบบทบาทหน้าที่ในระยะเวลาที่เขากำหนด เราก็จะต้องทำให้สมบทบาทในหน้าที่ในเวลาที่เขากำหนดให้แสดงให้ดีที่สุด ต้องมีสักวันเขาจะต้องถอดออก เราไม่สามารถสวมหัวโขนดังกล่าวไว้ได้ตลอดเวลา ตำแหน่งหน้าที่ที่กำหนดหากเป็นเสมือนกับหัวโขนที่เขากำหนดให้แสดง หากเราลุ่มหลงใส่แต่หัวโขนกำหนดไว้ไม่ยอมถอดออก เราอาจจะเป็นทุกข์ที่จะต้องสวมหัวโขนนั้น
แหล่งอ้างอิง :
https://www.posttoday.com/columnist/nhakran/249960
http://topicstock.pantip.com/siam/topicstock/2012/03/F11788137/F11788137.html
http://www.sobsuan.com/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&p=6460
https://www.gotoknow.org/posts/446223