ผลงานพระนิพนธ์ สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก

ฉันได้อ่านหนังสือพระประวัติสมเด็จพระสังฆราชเห็นว่าน่าจะมีประโยชน์สำหรับผู้ที่สนใจ ที่ผู้เขียนได้รวบรวมผลงานของสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก  และอ่านหนังสือจดหมายเหตุงานฉลองพระชันษา ๑๐๐ ปี  ซึ่งพระนิพนธ์ สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ได้ทรงนิพนธ์เรื่องต่างๆ ไว้มาก ทั้งตำราพระธรรมเทศนา ธรรมบรรยาย พุทธประวัติ สารคดีธรรม และธรรมนิพนธ์ต่างๆ  ตลอดจนการจัดทำปทานุกรม บาลี-ไทย-อังกฤษ-สันสกฤต รวบรวมและแปลหนังสือเกียวกับพระพุทธศาสนา ดังนีั
ประเภทเรียงความ
ภาษาไทย
๑.  กรรม
๒.  กรรม อักโกสกสูตร
๓.  การตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า
๔. การถือพระพุทธศาสนา
๕.  การบริหารจิตสำหรับผู้ใหญ่
๖.  การบวช
๗.  การปกครองคณะสงฆ์
๘.  กิเลส
๙.  เกิดมาทำไม
๑๐.  ขันติ-เมตตา
๑๑.  คติชีวิต
๑๒. ความเข้าใจเรื่องกรรม
๑๓.  ความเข้าใจเรื่องจิต
๑๔. ความเข้าใจเรื่องชีวิต
๑๕.  ความเข้าใจเรื่องพระพุทธศาสนา
๑๖.  ความดีของชีวิต
๑๗.  ความรู้กับความฉลาด
๑๘.  ความรู้ประมาณอาหารการบริโภค
๑๙.  ความสุขหาได้ไม่ยาก
๒๐.  ความสุขอันไพบูลย์
๒๑.  คำกลอนนิราศสังขาร
๒๒.  คำสัจจ์
๒๓.  คุณสีล
๒๔.  คู่มืิอปัญญา
๒๕.  จิตตนคร    นครหลวงแห่งชาติ
๒๖.  จิตตภาวนา
๒๗.  จิตตศึกษา
๒๘.  ใจความสำคัญแห่งพระพุทธศาสนา
๒๙.  ชีวิตกับความจริง
๓๐.  ตำนานวัดบวรนิเวศ
๓๑.  ทศพิธราชธรรมและพระราชทานกรณียกิจ
ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ศาสนากับการพัฒนาจิตใจ
๓๒.  ทศพิธราชธรรมและหลักพระพุทธศาสนา
๓๓.  เทคโนโลยีแห่งปัญญา
๓๔. ธรรมคือดวงตาของชีวิต
๓๕.  ธรรมบริหารจิต
๓๖.  ธรรมปฎิบัติ
๓๗.  ธรรมประดับใจ (อันดับ ๑- ๒ – ๓)
๓๘.  ธรรมเพื่อชีวิต-คติชีวิต ชีวิตอันอุดมอัปปมาทธรรม
๓๙.  นิทานสุภาษิต : คุณแห่งมิตรภาพ
๔๐.  นิทานสุภาษิต : ศีลยังภรรยาให้สำเร็จ
๔๑.  แนวความเชื่อ : ตอนที่ ๑ ว่าด้วยความเชื่อ ๓ ประเภท
๔๒.  บทความของสมเด็จพระญาณสังวร
๔๓.  บทความ : ทางศรัทธา
๔๔.  บ่วงจิต
๔๕.  บวชดี
๔๖.  บัณฑิตกับโลกธรรม
๔๗.  ปกติธรรม ปกติสุข
๔๘.  ผู้ทำความดีย่อมได้ที่พึ่ง
๔๙.  ฝึกใจให้สะอาด
๕๐.  พ้นมือมาร
๕๑.  พรหมวิหารธรรม
๕๒.  พรหมวิหาร ๔
๕๓.  พระธรรมจักร เราช่วยกันสร้างเมืองด้วยธรรมประทีป
๕๔.  พระพุทธเจ้าของเรานั้น ท่านเลิศล้ำ ปี ๒๕๐๘-๒๕๑๔
๕๕.  พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนอะไร
๕๖.  พระพุทธเจ้าทรงสั่นสอนอะไร ศีล สันโดษ
๕๗.  พระพุทธศาสนธรรม และเห็นประโยชน์อย่างไรจึงนับถือศาสนา
๕๘.  พระพุทธศาสนากับสังคมไทย และพระพุทธศาสนาในประเทศไทย
๕๙.  พระพุทธศาสนา และการนับถือพระพุทธศาสนา
๖๐.  พระอภิธรรม ๗ คัมภีร์แปล
๕๘.  พุทธศาสนธรรมและเห็นประโยชน์อย่างไรจึงนับถือศาสนา
๖๑.  พุทธศาสนวงศ์
๖๒.  พุทธานุสสรถนีย์ พระสถูปเจดีย์
๖๑.  พุทธศาสนสุภาษิต (ไทย-อังกฤษ)
๖๓.  มงคลวจนะ
๖๔.  มงคล ๕ ข้อ
๖๕.  มนุษยธรรมหลักแห่งปกติภาพของชีวิตและสังคม
๖๖.  มองเมืองไทยทางพุทธบัญชร (ไทย-อังกฤษ)
๖๗.  มูลเหตุธรรมเนียมการถวายผ้ากฐินและผ้าป่า
๖๘.  ราชธรรมกับการพัฒนาสังคม
๖๙.  เรื่องบัวสี่เหล่า
๗๐.  ลักษณะการปกครองคณะสงฆ์ไทยโดยสังเขป
๗๑.  โลกและชีวิตในพุทธธรรม
๗๒.  วิธีการของพระพุทธเจ้า
๗๓.วิธีบริหารความคิด
๗๔.  วิธีปฏิบัติตนให้ถูกต้องทางธรรม
๗๕.  วิธีสร้างบุญวาสนาบารมี
๗๖.  ศาสนากับชีวิต
๗๗.  ศีล (ไทย-อังกฤษ)
๗๘.  ศ๊ลและทิฏฐิที่ดี
๗๙.  ศึกษา
๘๐.  สวดมนต์บรรยาย
๘๑.  สวัสดีปีใหม่ พุทธศักราช ๒๕๓๔
๘๒.  สังคหวัตถุ
๘๓.  สันโดษ
๘๔.  สันโดษ กรรม อักโกสกสูตร
๘๕.  สิริมงคลของชีวิต
๘๖.  ๔๕  พรรษาของพระพุทธเจ้า เล่ม ๑-๒
๘๗.  สุขุบายธรรม
๘๘.  เส้นทางสร้างสุข
๘๙.  แสงส่องใจ (ไทย-อังกฤษ)
๙๐.  แสงส่องใจ   อันดับ ๑-๔
๙๑.  แสงส่องใจให้เพียรพรหม
๙๒.  โสฬสธรรม
๙๓.  หลักการทำสมาธิเบื้องต้น (ไทย-อังกฤษ)
๙๔.  หลักการทำสมาธิเบื้องต้น ปัญญา นิวรณ์ และกัมมัฎฐาน สำหรับแก้การหลงลืมตัวของฝาก – ขวัญปีใหม่ ศาสนา และทศพิธราชธรรม
๙๕.  หลักธรรมสำหรับการปฎิบัติอบรมทางจิต
๙๖.  หลักพระพุทธศาสนา
๙๗.  หลักพื้นฐานของพระพุทธศาสนา
๙๘.  ห้องสมุด
๙๙.  หัดคิดให้เป็นสุข
๑๐๐.  เหตุแห่งความสุข
๑๐๑.  อธิบายวากยสัมพันธ์ภาค ๑, ๒
๑๐๒.  อวิชชา
๑๐๓.  อัฎฐารสธรรม
๑๐๔.  อัปปมาทธรรม
ภาษาต่างประเทศ
1. A Guide to Awareness
2. Betrachung des korpress
3.  Contemplation of the Body Kayanupassana
4   His Majesty The King of Thailand Ten Thouand Days on the Throne
5.  Practucak Buddhadhamma
6.  Rudiments of Mental-Collectedness
7. Selected Articles on Buddhism
8.  Ten Thousnad Days on the Throne
9.  The Contemplation of Feelings Vedananupassana
10.  The Maxims of  the Sanggharaja of the Thai Sangha and the Government of the Thai Sangha
11.  What Did the Buddha Teach?
ประเภทคำบรรยายและโอวาท
ภาษาไทย
๑.  การปฎิบัติทางจิต
๒.  การอบรมวิปัสสนากรรมฐาน
๓.  คำบรรยายพิเศษเรื่อง  บทบาทของพระวิทยากรแผ่นดินธรรม แผ่นดินทอง และพุทธธรรมกับการพัฒนาชนบท
๔.  คำบรรยายพิเศษเรื่อง ศาสนากับการพัฒนาจิตใจและเรื่องธรรมะในการพัฒนาตนและครอบครัว
๕.  คู่มือกรรมฐาน
๖. จตุธรรมสำคัญ
๗.  จิตตภาวนา
๘.  ทศบารมี ทศพิธราชธรรม
๙. ธรรมกถาในการอบรมกรรมฐาน
๑๐.  ธรรมกถาในการปฏิบัติอบรมจิต
๑๑.  ธรรมกถาในพิธีบำเพ็ญจิตตภาวนาพุทโธ
๑๒.  ธรรมบรรยายพิเศษ จตุสติปัฏฐาน
๑๓.  ธรรมบรรยายอบรมจิต
๑๔.  ธรรมปฏิบัติเบื้องต้น : หลักการทำสมาธิเบื้องต้น อย่างไรที่เรียกว่าปฎิบัติธรรม
๑๕.  ธรรมปาฐกถา เรื่องหน้าที่
๑๖.  ธรรโมวาท
๑๗.  นวกานุสาสน์ จิตตภาวนาธรรมบรรยาย
๑๘.  เนกขัมมะ
๑๙.  แนวปฏิบัติทางจิตและธรรมปฎิบัติ
๒๐.  แนวปฎิบัติในโพธิปักขิยธรรม ๓๗
๒๑.  แนวปฎิบัติในสติปัฎฐาน
๒๒.  บันทึกกัมมัฎฐาน
๒๓  ปาฐกถาธรรม เรื่องความตาย
๒๔.  ปาฐกถาพิเศษ เรื่องทศพิธราชธรรมและพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
๒๕.  ปาฐกถาเรื่องการนับถือพระพุทธศาสนา
๒๖.  พรหมธรรมและนาถกรณธรรม
๒๗.  พระบรมราโชวาทเรื่องคุณธรรม ๔ ประการ
๒๘.  พระบรมราโชวาทเรื่องคุณธรรม ๔ ประการ ศาสนา และทศพิธราชธรรม
๒๙.  พระโอวาทวันลาสิกขา
๓๐.  พระโอวาทสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก สมเด็จพระอุปัชฌาย์ ประทานแก่นวกภูมิภิกษุวัดบวรนิเวศวิหารพรรษากาล ๒๕๓๒
๓๑.  ลักษณะพระพุทธศาสนา
๓๒.  สัมมาทิฎฐิ
๓๓.  สี่รอบพระนักษัตร
๓๔.  หายใจให้เป็นสุข
๓๕.  อนุสสติและสติปัฎฐาน
๓๖.  อานาปานสติ
๓๗.  อารัมภพจนแห่งรายการพระพุทธศาสนา
๓๘.  โอวาทพระธรรมเทศนา
๓๙.  โอวาทและเทศนาต่างรส
๔๐.  โอวาทานุศาสน์
 
ประเภทเทศนา
๑.  ญาณสังรเทศนา
๒.  เถรธรรมกถา
๓.  ทศพิธราชธรรม
๔.  ทศพลญาณ
๕.  เทศนาพิเศษ
๖.  บารมี : บารมีและคู่มือปฎิบัติงานศาสนพิธี
๗.  ปกิณณกเทศนา
๘.  ประชุมพระธรรมเทศนาหน้าพระศพพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิภาวดีรังสิต
๙.  ปัญจคุณ
๑๐.  ปัญจพลกถา
๑๑.  ปิยมหาราชานุสรณกถา
๑๒.  พระธรรมเทวาธิราช
๑๓.  พระธรรมเทศนาทุลลภกถา ในการบำเพ็ญพระราชกุศลทกษิณานุปาทานพระราชพิธีสมโภชพระนครครบ ๒๐๐ ปี พระธรรมเทศนาในการสมโภชพระนครครอบ ๑๐๐ ปี ๑๕๐ ปี และ ๒๐๐ ปี
๑๔.  พระธรรมเทศนาในพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก พ.ศ. ๒๔๕๐ – ๒๔๕๑  และ พ.ศ. ๒๕๓๑
๑๕.  พระธรรมเทศนา พรหมวิหารกถา
๑๖.  พระธรรมเทศนา พุทธปทีปกถา
๑๗.  พระธรรมเทศนาและบันทึกคติธรรม
๑๘.  พระธรรมเทศนา โลกธรรมคาถา
๑๙.  พระธรรมเทศนา ศราทธพรตเทศนา
๒๐.  พระธรรมเทศนา สัจจธรรมกถา
๒๑.  พระมงคลวิเสสกถา
๒๒.  พระมงคลวิเสสกถา : รับพระราชทานถวายในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา พ.ศ. ๒๕๑๗
๒๓. พระมงคลวิเสสกถา และพระธรรมเทศนาพิเศษ
๒๔.  พุทธุปปาทาทิสุขกถา
๒๕.  มงคลเทศนา
๒๖.  รวมบทพระธรรมเทศนา
๒๗.  ลกุฎิกชาดกสาธกธรรมเทศนา
๒๘.  ลักษณะติดสินพระธรรมวินัย
๒๙.  โลก-เหนือโลก
๓๐.  สมเด็จพระญาณสังวร พระมงคลวิเสสกถา
๓๑.  สังฆคุณและโอวาทปาติโมกขา
๓๒.  อนุสติฐานกถา
๓๓. อาหุเนยโย

กรมศิลปากร.  สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ.  (2558)  จดหมายเหตุงานฉลองพระชันษา ๑๐๐ ปี สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก    ๓ ตุลาคม ๒๕๕๖.  กรุงเทพฯ  :  อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.