ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้

ได้พบชื่อบทความนี้แล้วแปลกใจว่าภาะผู้นำแบบผู้รับใช้นั้นคืออะไรหรือ แถมเรียกชื่อผู้นำแบบถ่อมตัวจัง เมื่ออ่านแล้วพบว่าหน่วยงานเราก็มีผู้นำแบบนี้จริงๆ นะ   สรุปความว่า
การบริหารองค์การที่มีประสิทธิผล นอกเหนือจากการบริหารจัดการที่ดีแล้วยังต้องอาศัยแนวคิดรูปแบบภาวะผู้นำร่วมสมัยที่เน้นการทำงานในลักษณะที่เกี่ยวกับการช่วยเหลือผู้อื่นให้ประสบความสำเร็จในวัตถุประสงค์ ร่วมด้วยการอำนวยความสะดวก การพัฒนาของแต่ละบุคคล การเสริมพลังอำนาจ และการทำงานร่วมกันที่เป็นความมั่นคงของสุขภาพและสวัสดิการระยะยาวของผู้ตาม เป็นธรรมชาติของผู้นำที่มีความรู้สึกผูกพันกับการให้บริการผู้อื่น ซึ่งลักษณะดังกล่าวเป็นแนวคิดของภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ (Serrant Leadership) หมายถึง คุณลักษณะของผู้บริหารที่สนใจและให้ความสำคัญต่อผู้ใต้บังคับบัญชา และให้คุณค่าต่อความดีงาม คุณธรรม จริยธรรม มากกว่าสิ่งอื่นใด
แนวคิดภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้  แนวคิดพื้นฐานของภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้เป็นการบำเพ็ญตนเป็นผู้ให้ มุ่งปกครองหรือทำงานเพื่อผู้อื่น เอาใจใส่บริการ จัดสรร สังเคราะห์ อนุเคราะห์ให้ผู้อื่นได้รับประโยชน์สุข ความสะดวกปลอดภัย ตลอดจนให้ความช่วยเหลือแก่ผู้เดือดร้อนประสบทุกข์ และให้การสนับสนุนแก่ผู้ทำดี การเสียสละไม่เห็นแก่ตัวโดยสามารถเสียสละความสุขส่วนตน ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้จึงมีความสำคัญต่อคนทุกคน สามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง การปฏิบัติตนให้ผู้ตามได้ประจักษ์ในการรับใช้ จะสามารถลดความไม่พอใจในการทำงานและทำให้องค์การประสบความสำเร็จในที่สุด เป็นบุคคลที่คนอื่นจะมองหาเมื่อประสบกับปัญหาและอุปสรรคต่างๆ เป็นผู้มีความสามารถในการกระตุ้นให้กำลังใจ เป็นรูปแบบผู้นำที่เหมาะสมในยุคปัจจุบัน คุณลักษณะของผู้นำแบบผู้รับใช้มิได้เกิดจากการควบคุมโลกภายนอกแต่เกิดจากการที่ผู้นำกล้าจะเผชิญกับความเป็นจริงภายในตนเองทั้งด้านบวกและด้านลบของตน การรู้จักตัวตนที่แท้จริงของผู้นำจะช่วยให้ผู้นำมีคุณลักษณะของผู้ช่วยเหลือและเยียวยารักษา
คุณลักษณะภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ (Yuke : 2010) ได้ประมวลพฤติกรรมของผู้นำแบบผู้รับใช้ได้ 7 ด้าน ดังนี้
1. ความซื่อสัตย์ หมายถึง มีพฤติกรรมที่เปิดกว้าง ปฏิบัติตามเงื่อนไขสัญญา หรือความผูกพันที่เกี่ยวเนื่องโดยตลอดยอมรับในผลที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะผิดพลาดหรือไม่ได้รับความร่วมมือก็ตาม
2. ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ หมายถึง มีพฤติกรรมชอบที่จะช่วยเหลือปกป้องในสิ่งที่ถูกต้อง
3. ความอ่อนน้อมถ่อมตน หมายถึง มีพฤติกรรมที่ให้ความสำคัญกับผู้อื่น ให้เกียรติ และยอมรับผู้อื่น มีความเกรงใจ
4. ความเห็นอกเห็นใจและการรักษา หมายถึง มีพฤติกรรมให้ความช่วยเหลือ และเยียวยารักษาทั้งด้านอารมณ์ ความรู้สึก หรือสร้างความสงบสามัคคี สร้างสัมพันธภาพภายหลังจากเกิดความขัดแย้ง
5. การพัฒนาบุคคลให้ก้าวหน้า หมายถึง โอกาสที่จะพัฒนาบุคลากรตามทักษะ และความรู้เฉพาะบุคคล  ส่งเสริมและสนับสนุนที่จะช่วยให้ผู้ใต้บังคับบัญชามีการเรียนรู้
6. ความยุติธรรม หมายถึง มีความเป็นกลางให้โอกาสผู้อื่นชี้แจงเสนอข้อคิดเห็น แสดงข้อโค้แย้งอย่างมีเหตุผลเพื่อให้ได้ข้อสรุปที่ถูกต้อง
7. การเสริมสร้างพลังอำนาจ หมายถึง การให้ความสำคัญหรือยอมรับการตัดสินใจของผู้ใต้บังคับบัญชา ให้โอกาสหรือตำแหน่งตามสายงาน  ให้โอกาสและสนับสนุนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารที่จำเป็น
ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ เป็นรูปแบบภาวะผู้นำที่มีประสิทธิภาพสำหรับการบริหารองค์กรยุคใหม่ ที่ทำให้ผู้ปฏิบัติงานมีความผูกพันกับงานกับเพื่อนร่วมงาน และกับหน่วยงานมากขึ้น
 
สมศักดิ์ คงเที่ยง.  ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ (Serrant Leadership).  วิทยาจารย์.  112, 10 (สิงหาคม 2556) : 89-92