จากการศึกษาหลักสูตร ของสำนักงาน ก.พ. วิชา กระบวนการวิเคราะห์ปัญหา และการแก้ปัญหา ซึ่งมีเนื้อหา ที่น่าสนใจเกี่ยวกับการตัดสินใจของมนุษย์บนพื้นฐานต่างๆ 7 ประการ
การตัดสินใจ (Decision making) เป็นสิ่งสำคัญมากไม่ว่าจะเป็นการตัดสินใจต่อการทำงานและการดำเนินชีวิต ดังนั้นเราต้องคำนึงถึงผลได้ผลเสีย เพื่อให้การตัดสินใจมีประสิทธิภาพ
พื้นฐาน 7 ประการ ในการตัดสินใจ (Seven Bases of Decision)
- วัฒนธรรม หรือ Culture เป็นการตัดสินใจบนพื้นฐานของวัฒนธรรม ความรู้สึกชอบหรือไม่ชอบ เช่นผู้บังคับบัญชาบางคน ตัดสินใจ ที่จะไม่เลื่อนขั้นให้ผู้ใต้บังคับบัญชา เพราะดูเป็นคนก้าวร้าวทั้งๆที่เขามีความสามารถพอๆกับท่าน แต่หัวหน้ากลับเลือกท่านเพราะท่านมีความอ่อนน้อมถ่อมตน มากกว่าเป็นต้น
- คนส่วนใหญ่ หรือ Majority เป็นการตัดสินใจบนพื้นฐานของ Majority ตัวอย่างเช่น หากในที่ประชุมมีความเห็นของคนส่วนใหญ่ว่าอย่างไร ท่านต้องปฏิบัติตามนั้น แม้ว่าท่านจะไม่เห็นด้วยก็ตาม
- วิทยาศาสตร์ หรือ Science เป็นการตัดสินใจบนพื้นฐานของ Science อาทิเช่น การชันสูตรศพ และพบว่าผู้ตาย ถูกฆาตกรรมไม่ใช่อุบัติเหตุ ต้องหาตัวผู้กระทำผิดมาดำเนินคดี เป็นต้น
- กฎเกณฑ์ หรือ Rule & Regulation เป็นการตัดสินใจบนพื้นฐาน Rule & Regulation เช่นข้าราชการคนหนึ่ง ทำผิดกฎหมาย หรือกฎระเบียบข้าราชการ โดยถูกจับได้ว่ารับสินบน ผู้บังคับบัญชาจึงรีบดำเนินการ เพื่อให้ท่านได้ถูกทำโทษตามกฎระเบียบนั้น
- เหตุผล หรือ Logic เป็นการตัดสินใจบนพื้นฐานของ Logic อย่างเช่น ท่านอยากได้เครื่องคอมพิวเตอร์รุ่นใหม่ ที่รูปลักษณ์สวย ราคาแพง และใช้ต่อ อินเทอร์เน็ตได้ ท่านบอกกับผู้บังคับบัญชา ว่าต้องการรุ่นนี้ เพราะเป็นรุ่นที่มีหน่วยความจำสูง ประมวลผลเร็ว ใช้งานง่าย และคุ้มค่ากับสิ่งที่จ่ายออกไป อีกทั้งยังทำงานได้เร็วขึ้น ง่ายขึ้น เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการบริการของหน่วยงาน
- นโยบาย หรือ Policy เป็นการตัดสินใจบนพื้นฐานของ Policy อาทิ หากองค์กรของท่านมีนโยบายว่าทุกหน่วยงานจะต้องใช้ระบบคอมพิวเตอร์ของบริษัทนี้เท่านั้น เพื่อให้การทำงานเป็นไปในแนวเดียวกัน ดังนั้นท่านจึงควรเลือกซื้อคอมพิวเตอร์จากบริษัทนี้เท่านั้น ถึงแม้ว่าบริษัทอื่น อาจมีข้อเสนอที่น่าสนใจก็ตาม
- ความไม่ตรงไปตรงมา หรือ Artificial เป็นการตัดสินใจบนพื้นฐานของ Artificial ตัวอย่าง เช่นท่านนำเสนอโครงการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น แก่ผู้บังคับบัญชาของท่าน ซึ่งโครงการจะต้องคัดเลือกจังหวัดทำเป็นตัวอย่างนำร่อง แต่ท่านให้ข้อมูลไม่ครบ หรือให้ข้อมูลที่โน้มเอียง เพราะท่านต้องการให้จังหวัดที่คนรักของท่านอยู่ เป็นจังหวัดที่ทำโครงการนำร่อง นั้นเป็นการตัดสินใจบนพื้นฐานของความไม่ตรงไปตรงมา
😆 ซึ่งบางพื้นฐานก็เป็นกฎเกณฑ์ที่ดี แต่บางพื้นฐานก็อาจนำไปสู่การตัดสินใจที่ผิดพลาดได้
😳 วิธีเดียวที่จะทำให้ตัดสินใจได้ดียิ่งขึ้นคือ การหาข้อมูลเพิ่มเติมจนมีความมั่นใจในการตัดสินใจ