ISBN หรือ เลขมาตรฐานสากลประจำหนังสือ คือ เลขรหัสสากลที่กำหนดขึ้นใช้สำหรับสิ่งพิมพ์ประเภทหนังสือทั่ว ๆ ไป มีความมุ่งหมายเพื่อให้เป็นเอกลักษณ์ของหนังสือแต่ละชื่อเรื่อง เพื่อความสะดวก ถูกต้องในการควบคุมข้อมูลสิ่งพิมพ์ในด้านการสั่งซื้อ การแลกเปลี่ยน การบริการ เมื่อกำหนดให้หนังสือไปแล้ว ห้ามนำกลับมาใช้ซ้ำอีกโดยเด็ดขาด
ประเภทสิ่งพิมพ์ที่ต้องขอหมายเลข ISBN
- หนังสือ
- สิ่งพิมพ์อักษรเบรลล์
- สิ่งพิมพ์สื่อประสมที่ประกอบด้วยตัวหนังสือเป็นหลัก
- วิดิโอ ฟิลม์ แผ่นใสที่มีเนื้อหาทางการศึกษา
- หนังสือเสียงประเภท เทป ซีดี ดีวีดี
- ซอฟต์แวร์ด้านการศึกษา
- สิ่งพิมพ์ในรูปวัสดุย่อส่วน
- สิ่งพิมพ์อิเล็กทรอนิกส์ เช่น เทปแม่เหล็กบันทึกข้อมูล ซีดีรอม
- แผนที่
รายงานการวิจัยขอ ISBN ได้หรือไม่ ?
- รายงานการวิจัยฯ สามารถจะขอ ISBN หรือไม่ขอก็ได้
- หากต้องการขอ ISBN จะต้องตีพิมพ์รูปเล่มโดยกระบวนการของโรงพิมพ์
- จะต้องมีการออกแบบปก เสมือนการจัดทำหนังสือเล่มหนึ่ง การเย็บเล่มไม่อยู่ในรูปแบบของวิทยานิพนธ์
- หน้าลิขสิทธิ์ สามารถกำหนดเป็นตัวบุคคลหรือหน่วยงานก็ได้ แล้วแต่กรณี
- กรณี งานวิจัยได้รับทุนสนับสนุนฯ จะต้องสอบถามเงื่อนไข/ข้อตกลง เกี่ยวกับเงื่อนไขลิขสิทธิ์จากหน่วยงานผู้ให้ทุนดังกล่าว
- กรณี งานวิจัยมีผู้ร่วมวิจัยหลายท่านหรือเป็นหมู่คณะ ให้ระบุชื่อบุคคลเพียงท่านเดียว แล้วตามด้วยคำว่า “และคณะ”
การติดต่อขอหมายเลข ISBN ผู้ใช้บริการสามารถกระทำได้ดังนี้ คือ
- ติดต่อขอผ่านงานบริการสารนิเทศ หอสมุดพระราชวังสนามจันทร์ สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศิลปากร
- ติดต่อขอด้วยตนเองผ่านระบบ e-Service ของหอสมุดแห่งชาติได้ที่ http://www.e-service.nlt.go.th
ในช่วงแรกๆ ที่ดิฉันมาปฏิบัติหน้าที่มีความรู้สึกว่าการขอ ISBN เป็นเรื่องค่อนข้างยุ่งยากซับซ้อนและใช้เวลาในการดำเนินการไม่น้อย และเมื่อปฏิบัติหน้าที่อยู่เป็นประจำ จนเกิดการเรียนรู้ผิดถูกจนเกิดเป็นทักษะและนำมาปรับใช้กับผู้ใช้บริการท่านอื่นๆ จึงทำให้รู้สึกว่าการขอ ISBN จากหอสมุดแห่งชาติสะดวกและรวดเร็วมากๆ ทั้งนี้ ข้อมูลที่เราดำเนินการกรอกไปในคำขออิเล็กทรอนิกส์จะต้องถูกต้อง+ครบถ้วน+ไม่ผิดพลาด ทางหอสมุดแห่งชาติก็จะมีเจ้าหน้าที่คอยตรวจสอบคำขออย่างสม่ำเสมอ เมื่อเจ้าหน้าที่ตรวจสอบแล้วข้อมูลไม่ผิดพลาดก็จะทำการอนุมัติหมายเลข ISBN กลับมาจากหอสมุดแห่งชาติทันที (ภายในวันเดียว) ซึ่งเป็นบริการที่รวดเร็วทันใจมาก แต่หากข้อมูลมีความคลาดเคลื่อน+มีความไม่สอดคล้องฯ หอสมุดแห่งชาติจะจัดส่งข้อความสอบถามมาทางกล่องข้อความในระบบฯ เพื่อให้เราทบทวน+ตรวจสอบ+แก้ไขข้อมูลให้ถูกต้องแล้วจัดส่งคำขอไปยังหอสมุดแห่งชาติเพื่อการอนุมัติอีกครั้ง
ข้อควรระวัง : ในการกรอกข้อมูลคำขอ ISBN มี 1 รายการที่ต้องใช้ความรอบคอบและระมัดระวังเป็นพิเศษ ซึ่งจะผิดไม่ได้ก็ คือ “ผู้รับผิดชอบการจัดพิมพ์” หากผิดพลาดนั่นหมายความว่าจะต้องยกเลิกหมายเลข ISBN นั้นไปทันที หากหนังสือยังไม่ได้ตีพิมพ์ก็ไม่เป็นปัญหา แต่หากตีพิมพ์เสร็จเรียบร้อยแล้วก็จะเป็นปัญหาใหญ่ ส่วนข้อมูลรายการอื่นๆ หากพบว่ามีความผิดพลาด/คลาดเคลื่อนสามารถเข้าไปแก้ไขในระบบด้วยตนเองได้หรือแจ้งแก้ไขกับหอสมุดแห่งชาติโดยตรงได้โดยไม่กระทบหมายเลข ISBN ที่อนุมัติแล้ว
ตีพิมพ์เสร็จแล้ว ทำอย่างไร?
- มอบให้สำนักหอสมุดแห่งชาติตามพระราชบัญญัติจดแจ้งการพิมพ์ พ.ศ. 2550 ชื่อเรื่องละ 2 เล่ม หรือฝากงานบริการสารนิเทศ เป็นผู้ประสานงานจัดส่งให้หอสมุดแห่งชาติต่อไป
- อภินันทนาการเพื่อเผยแพร่ในหอสมุดพระราชวังสนามจันทร์อย่างน้อย 1 เล่ม หรือห้องสมุดแต่ละวิทยาเขตของมหาวิทยาลัยศิลปากร ตามความประสงค์
ข้อมูลเพิ่มเติม :
- พระราชบัญญัติจดแจ้งการพิมพ์ พ.ศ. 2550 http://www.e-service.nlt.go.th/upload/news/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%9A-%E0%B8%88%E0%B8%94%E0%B9%81%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%A1%E0%B8%9E%E0%B9%8C-pdf
- http://www.e-service.nlt.go.th