เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2559 ได้เข้าร่วมอบรมโครงการฝึกอบรมการเขียนโครงการสู่ความสำเร็จของแผนยุทธศาสตร์ โดย อาจารย์สมสุณีย์ ดวงแข จากสถาบันวิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มีคำศัพท์อยู่ 2 ตัว ที่ระหว่างฟังการอบรม แล้วต้องคิดตาม แปลตาม และทำความเข้าใจให้ชัดเจน นั่นคือ คำว่า Output และ Outcome
เบื้องต้น เราอาจจะชินกับการใช้คำว่า Output เมื่อพูดถึงผลิตผลสุดท้ายที่ได้จากกระบวนการอะไรสักอย่าง ส่วน Outcome ไม่ค่อยได้ใช้กัน หรือ แปลเป็นไทยตามแบบงู ๆ ปลา ๆ ว่า ประสิทธิภาพ และประสิทธิผล และก็ไม่สามารถอธิบายถึงความแตกต่างกันได้ แต่ก็ไม่เคยรู้สึกอะไร
เมื่อวันอบรม อาจารย์สมสุณีย์ ดวงแข เน้น 2 คำนี้ และบอกว่า Output คือ ผลผลิตที่ได้จากการดำเนินกิจกรรม ส่วน Outcome คือ สิ่งที่เกิดจากการทำงานของผลผลิต และต้องบรรลุวัตถุประสงค์ด้วย โดยแปล Output เป็นผลผลิต ส่วน Outcome เป็นผลลัพธ์ เมื่อค้นหาความรู้เพิ่มเติม ได้อ่านความแตกต่างระหว่าง Output กับ Outcome ได้ชัดเจนยิ่งขึ้น โดยสรุปว่า Output คือ ผลผลิตที่ได้จากการดำเนินกิจกรรม เป็น product ที่วัดได้เมื่อสิ้นสุดกิจกรรม เช่น เมื่อเราจัดโครงการรณรงค์เรื่องสิทธิมนุษยชน หลังจากเสร็จสิ้นโครงการ สรุปได้ว่า ผู้เข้าร่วมโครงการมีความเข้าใจในเรื่องของสิทธิมนุษยชน ก็ถือว่าเป็น Output ของโครงการ แต่ Outcome เป็นผลประโยชน์ที่ได้จาก Product นั้น และจะวัดได้ก็ต่อเมื่อใช้เวลายาวนานออกไป ไม่สามารถเห็นผลทันทีที่โครงการเสร็จสิ้นลง เช่นในกรณีการจัดโครงการรณรงค์เรื่องสิทธิมนุษยชนนั้น ถ้าหากพบว่า หลังจากการเข้าร่วมโครงการแล้ว ในชุมชนนั้นเริ่มมีการนำนโยบายสิทธิมนุษยชนไปใช้ในชุมชนของตนเอง แล้ว ถึงจะถือว่าเป็น Outcome ของโครงการ
นอกเหนือจาก Output และ Outcome แล้ว ยังมีอีกคำหนึ่งคือ Impact หรือผลกระทบของโครงการ คือ ผลในระยะยาวที่เกิดขึ้น และอาจจะไม่เป็นผลที่ถือว่าประสบความสำเร็จก็ได้ในช่วงวงจรของการทำโครงการ เช่นในกรณีของโครงการรณรงค์เรื่องสิทธิมนุษยชนนี้ ถ้าหลังจากชุมชนตระหนักถึงสิทธิมนุษยชน รณรงค์กันในชุมชน และผลักดันประสบความสำเร็จในการรณรงค์สิทธิของชุมชนของตนเองต่อภาครัฐแล้ว ก็ถือว่าเป็นผลกระทบ (impact) ของโครงการที่มักจะเห็นผลในระยะยาว
ดังนั้นถ้าเราต้องการ Impact หรือผลกระทบที่ดีต่อองค์กร ต้องการ Outcome หรือผลลัพธ์ที่ดีให้ชื่นใจ ก็ต้องมาจาก Output หรือผลผลิตที่ดี ที่มาจากพวกเราทุกคนเช่นกัน
