เมื่อตอนสมัยเรียน ปริญญาตรี ปี 1 ของตัวเอง (เมื่อปี 2524) นักศึกษาคณะอักษรศาสตร์จะมีกิจกรรมภาคบังคับของภาควิชาภาษาไทย สมัยนั้นน่าจะเป็นวิชาของ ดร.วิภา กงกะนันทน์ ให้นักศึกษาทุกคนต้องสร้างสรรค์ “วรรณรูป” ขึ้นมาคนละ 1 รูป
“วรรณรูป” คืออะไร? จากคำอธิบายของ ดร.วิภา ที่เขียนไว้ในหนังสือ รวมผลงานวรรณรูป ของนักศึกษาขั้นปีที่ 1 คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร เมื่อปี 2524 นั้น อาจารย์เขียนไว้ว่า  วรรณรูปเป็นคำใหม่ ในภาษาไทย ปรากฏแก่สายตาสาธารณชนในเดือน มกราคม 2523 ณ มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์ ในโอกาสที่ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จัดนิทรรศการผลงานของนักศึกษาชั้นปีที่ 2 ขึ้น ผลงานเหล่านั้นรวมเรียกว่า “วรรณรูป”
วรรณรูปเป็นนวกรรมทางศิลปะสร้างขึ้นด้วยการผสมผสานศิลปะอย่างน้อยสองแขนงด้วยกัน คือ วรรณศิลป์ (verbal art) กับเลขนศิลป์ (graphic art) การผสมผสานศิลปะสองแขนงดังกล่าวนั้น อาจทำได้อย่างน้อยที่สุด คือ การผสมไวยากรณ์ทางวรรณคดีกับหลักการของเลขนศิลป์ เช่น เรียงคำให้เป็นรูปร่างต่าง ๆ  หรือการใช้ประโยคร้อยแก้วเรียงกันเป็นรูปหรือเรียงคำประพันธ์ตามฉันทลักษณ์เดิมแบบต่าง ๆ เช่น โคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน  ซึ่งถือว่าเป็นศิลปะอย่างหนึ่งในการใช้ภาษาเรียงกันเป็นรูปร่างให้สอดคล้องกับรูปภาพ
ถึงแม้ว่าวรรณรูปบางชิ้นอาจจะขาดองค์ประกอบพื้นฐานทางวรรณคดี ซึ่งทำให้เราประเมินคุณค่าทางวรรณศิลป์ไม่ได้ แต่เราอาจประเมินคุณค่าในทางเลขนศิลป์ได้วรรณรูปที่ดี คือ ผลงานที่มีเรื่องราว หรือข้อคิดสอดคล้องกับรูปภาพที่สร้างขึ้นด้วยคำเหล่านั้น ส่วนวรรณรูปชิ้นไหนจะมีคุณค่าทางวรรณศิลป์หรือเลขนศิลป์แค่ไหนก็ขึ้นอยู่กับหลักเกณฑ์ของศิลปะประเภทนั้น ๆ
ในปัจจุบัน มีวรรณรูปติดอยู่ทีกระจกในห้องประชุมด้านที่ติดกับห้องอ้างอิงอยู่หลายรูป ดิฉันเห็นแล้วก็นึกถึงสิ่งที่ตนเองเคยทำเอาไ้ว้กับเพื่อน ๆ  จึงนำมารำลึกหน่อยค่ะ
วรรณรูป1 วรรณรูป2

5 thoughts on “วรรณรูป”

  1. สวยดี สอนพวกเราทำมั่ง แล้วนำไปติดที่ผนังห้องประชุม และวรรณรูปข้างต้นที่เห็นนี้ อยู่ที่ใดล่ะ นำไปติดข้างห้องประชุมของเราได้เลย ที่ติดข้างห้องประชุมเป็นของนักศึกษาคณะจิตรกรรม ที่นำมาแสดงที่หอสมุดเมื่อหลายปีก่อน หอสมุดขอไว้ก็เลยติดอยู่จนทุกวันนี้

  2. ตอนเรียนกับอาจารย์วิภา เอ๋ก็เคยได้ทำวรรณรูปเหมือนกันค่ะ ตอนที่ได้ยินครั้งแรกยังนึกอยู่เลยว่า มันเป็นคำที่เพราะมากได้ความหมายตรงตัวด้วย ตอนนั้นรู้สึกว่านอกจากวรรณรูปแล้ว ยังได้อีกคำคือ วรรณกรรมเก็บตก…ค่ะ

  3. พี่แมว วรรณรูปข้างบนเป็นของพัชเองอยู่ในหนังสือเล่มนั้นขนาดกระดาษ A5 แค่นั้น เอ๋ทำเป็นรูปอะไร เอามาอวดบ้างนะ ชอบดูเหมือนกันเพราะต้องคิดก่อนทำ และเป็นเรื่องของการสร้างสรรค์ทางภาษา

  4. ทำใหม่ได้หรือเปล่าล่ะ ก็ลูกศิษย์ศ.ดร.วิภา พี่คิดว่าทำได้ และช่วยสอนพวกเราหรือผู้ใช้บริการด้วยก็ดี จัดตารางความสนใจเลย แล้วนำติดฝาผนังหอสมุด พวกเราสอนเด็กระบายสี แขวนในงานองค์พระ ดังนั้นสอนเรื่องนี้แทนสอนระบายสี ใครเสร็จแล้วแปะข้างฝา 555

  5. ปีที่แล้วมีนักศึกษา ป.โท จาก ม.อื่นมาหา บอกว่ามีคนแนะนำมา 555 สงสัยจะดัง บอกว่าจะทำวิทยานิพนธ์เรื่องนี้ หนูโม้ประหนึ่งเรียนเองแล้วแนะนำใหไปที่คณะอักษรฯ เสียดายที่ไม่รู้ว่าพวกเราเคยเรียนจะได้แนะนำให้ไปคุยกับผู้มีประสบการณ์
    ที่โม้เพราะชอบมากค่ะ เคยเอาหนังสือเล่มนี้มาอ่านลูบๆคลำๆ เพราะอยากทำ แต่คิดว่าทำไมไ่ด้แน่ๆ…ไว้จะเล่าเรื่องนี้ให้อาจารย์ท่านฟังท่านต้องชอบแน่ๆค่ะ และคงดีใจที่ยังมีคนระลึกถึงเรื่องนี้ ส่วนวรรณรูปที่ติดตรงนั้นเป็นของนักศึกษาคณะจิตรกรรมฯ เค้าใช้ site ในห้องสมุด ให้อาจารย์มาตรวจงานที่ห้องอ้างอิง หนูเห็นเข้าเลยขอน้องเค้าไว้ค่ะ ก่อนที่หนูจะย้่ายไปฝ่ายวิเคราะห์ฯ น้องเค้าเคยกลับมาดูงานอีกครั้งค่ะ พบว่ามีผู้อยากมีส่วนร่วมไปเขียน ทำตัวเป็นศิลเปรอะ…ว่าแล้วนึกถึงเรื่องนี้กับใครบางคน ต้องไปทวงซะหน่อย

Leave a Reply