ท้องชาตรี

ท้องชาตรี เป็นชื่อในอดีตของ จอมบึง ซึ่งเ้ป็นอำเภอหนึ่งของจ. ราชบุรี มีอาณาเขตติดต่อกับอ.ท่าม่วง จ.กาญจนบุรี เป็นอำเภอที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานมาตั้งแต่ยุคหินเมื่อ 4000ปี มาแล้ว โดยภายหลังมีการขุดค้นพบเครื่องมือหินกะเทาะยุคหินอยู่โดยรอบของจอมบึง ซึึงแสดงให้เห็นถึงการตั้งถิ่นฐานของผู้คนเรื่อยมา จนถึงยุคโลหะ แม้ว่าภายหลังบางส่วนได้เคลื่อนย้ายลงสู่ที่ราบลุ่มน้ำแม่กลอง มีหลักฐานการตั้งถิ่นฐานจนถึงยุคสมัยทวาราวดี มีการพบพระพิมพ์ดินเผา ในแถบเขางู เขาวังสะดึง และคูบัว เรื่อยมาจนถึงยุคลพบุรีได้ค้นพบหลักฐานเป็นเศษเครื่องถ้วยจีนสมัยราชวงศ์ซ่งและหยวน แม้แต่ในสมัยอยุธยา เมืองราชบุรีได้กลายเป็นที่ระดมพลป้องกันพระนคร อยู่บนเส้นทางเดินทัพไทยและพม่า จึงมีด่านสำคัญเกิดขึ้น เช่น ด่านเจ้าเขว้า อ.สวนผึ้ง ด่านทับตะโก อ.จอมบึง
ในสมัยรัตนโกสินทร์ช่วงสงครามเก้าทัพ กองทัพพม่าได้เข้าตั้งทัพที่แถบบ้านหนองบัวค่าย นอกเขางู ที่ท้องชาตรี (หรือทุ่งจอมบึง) เพื่อรบกับกองทัพไทย ท้องทุ่งจอมบึงหลังสงครามเก้าทัพเรียกกันต่อมาว่า ” ท้องชาตรี” ซึ่งปรากฎชื่อในหลักฐานประวัติศาสตร์ ว่าเป็นสถานที่อันอุดมสมบูรณ์ เป็นท้องน้ำกว้างใหญ่ต่อเนื่องเส้นทางคมนาคมหลายสาย จนถึงในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้เสด็จประพาสมณฑลราชบุรี ปี 2438 ได้ทอดพระเนตรบึงนี้ จึงโปรดให้เรียกว่า “จอมบึง” ตั้งแต่นั้นมา และยังได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ตั้งขึ้นเป็นกิ่งอ. จอมบึง ตามชื่อท้องบึงที่พระราชทานโดยขึ้นกับ อ.เมือง จ.ราชบุรี
สรุปความจาก : คอลัมภ์ ชุมชนคนท้องถิ่น เขียนโดย เรือนอินทร์ หน้าพระลาน เรื่อง บึงใหญ่ในประวัติศาสตร์ของต.จอมบึง คมชัดลึก ฉบับวันที่ 19 มิถุนายน 2552 หน้า 8