ทำไมโ่อ่งราชบุรีต้องเขียนลายมังกร

ยุคแรกคนจีนซึ่งเคยทำเครื่องปั้นดินเผามาก่อนจากเมืองจีน  ได้มาริเริ่มทำโอ่ง อ่าง ไห ขาย  ชาวจีนรุ่นบุกเบิกได้รวบรวมทุนและ ตั้งโรงงานขึ้นที่ราชบุรี เป็นครั้งแรกในปี  พ.ศ.  2476  เป็นโรงงานขนาดเล็ก เนื่องมาจากแหล่งดินสีแดงที่ราชบุรีค่อนข้างจะมีคุณภาพเหมือนที่เมืองจีน  เมื่อทำเสร็จก็ห้ชาวมอญราชบุรีใส่เรือไปเร่ขาย การทำโอ่งได้ริเริ่มอย่างจริงจังก่อนสมัยสงครามโลกครั้งที่  2  ดินขาวที่ใช้แต่งลวดลายเดิมได้นำเข้ามาจากเมืองจีน ต่อมาได้หาทดแทน ซึ่งก็ได้จากดินที่ท่าใหม่จันทบุรี  และสุราษฏร์ธานี   เจ้าของโรงงาน  ช่างปั้น  และประชาชนส่วนใหญ่ของจังหวัดราชบุรี  เมื่อครึ่งศตวรรษมาแล้วล้วนเป็นลูกหลานจีน  ดังนั้นช่างปั้นจึงได้คิดคัดเลือกลวดลายที่เป็นมงคล  และมีความหมายที่ดี  เพื่อให้เกิดความรู้สึกที่ดีต่อผู้ใช้  นอกเหนือจากความงามเพียงอย่างเดียว  ที่สุดก็ได้เลือกสรรลวดลายมังกร  ซึ่งแฝงและฝังไว้ด้วยความหมายตามความเชื่อคตินิยมในวัฒนธรรมจีนลวดลายมังกรดั้นเมฆ  มังกรคาบแก้ว  และมังกรสองตัวเกี่ยวพันกัน  ล้วนเป็นสัตว์สำคัญในเทพนิยายของจีน  เป็นเทพแห่งพลัง  แห่งความดี  และแห่งชีวิต  ช่างปั้นเลือกเอามังกรที่มี 3 เล็บหรือ 4 เล็บ   เป็นลวดลายตกแต่งโอ่ง  ช่างผู้ชำนาญปาดเนื้อดินด้วยหัวแม่มือเป็นรูปมังกร โดยไม่ต้องร่างแบบ  ขีดเป็นลายมังกรด้วยปลายซี่หวี  เป็นหนวด นิ้วเล็บ ส่วนเกล็ดมังกรหยักด้วยแผ่นสังกะสีแล้วเน้นลูกตาให้เด่นออกมา ช่างเขียนลายจะใช้ดินสีนวลปาดด้วยมือเป็นเส้นเล็กๆ  รอบตัวโอ่งแบ่งเป็นสามตอนหรือสามช่วง  คือช่วงปากโอ่ง ลำตัว และส่วนเชิงล่างของโอ่ง  ในแต่ละตอนแต่ละช่วงจะมีลวดลายที่ไม่เหมือนกัน
ช่วงปากโอ่ง นิยมเขียนลายดอกไม้  หรือลายเครือเถา  ใช้วีที่เรียกว่าพิมพ์ลาย  นำกระดาษฉลุลายวางทาบบนโอ่งแล้วปาดด้วยดินติดดอก  ใบหนึ่งๆ  จะมีประมาณ  ๔  ช่วงตัวแบบ
ช่วงลำตัว นิยมเขียนรูปมังกรมีทั้งมังกรดั้นเมฆ  มังกรคาบแก้ว  และมังกรสองตัวเกี่ยวกัน  ช่างเขียนลายจะเป็นผู้ที่ชำนาญมาก  ปาดเนื้อดินด้วยหัวแม่มือเป็นรูปร่างมังกรอย่างคร่าวๆ  โดยไม่ต้องมีแบบร่างก่อน  จากนั้นจะใช้ปลายหวีขีดเป็นตัวมังกรใช้ซี่หวีตกแต่งเป็นส่วนหนวด  นิ้วและเล็บสำหรับเกล็ดมังกรใช้สังกะสีที่ตัดปลายหยักไปมาบนตัวมังกร  และเน้นส่วนลูกตาของมังกรให้มีความนูนเด่นออกมา
ช่วงเชิงล่างของโอ่ง  ใช้วิธีการติดลายคล้ายกับส่วนปาก  จากนั้นใช้น้ำลูบที่ลายทั้งหมด  เพื่อให้ลายมีผิวเรียบเสมอกันและลื่น  เป็นการเตรียมสู่ขั้นตอนการเคลือบและเผาต่อไปโอ่งแต่ละใบช่างผู้ชำนาญจะใช้เวลาการเขียนลายประมาณ  ๑๐  นาที
วันหนึ่งๆ  มีโอ่งมังกรนับหมื่นใบถูกลำเลียงออกไปขายทั่งประเทศ  จากเส้นทางสัญจรทางน้ำมาเป็นทางหลวงแผ่นดิน โอ่งมังกรก็สามารถไปไกลทั่วทุกภาคของประเทศ และบางครั้งไปถึงต่างประเทศในเอเชีย  เป็นการนำมาซึ่งรายได้มหาศาลแก่ประเทศชาติ

ซึ่งปัจจุบันโรงงานที่ผลิตโ่อ่งได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายรูปแบบมากขึ้น หากมีเวลาลองไปเที่ยวชมร้านขายหรือโรงงานประเภทนี้แล้วคุณจะรู้สึกตื่ินตาตื่นใจ
ข้อมูลจาก : www.ratchaburi.go.th/data/cultye/jar.htm
http://kingpromcharoen.blogspot.com/2008/01/3000.html
ส่วนรูปภาพได้มาจากลูกสาวที่ไปทัศนศึกษาที่โรงงานผลิต ที่จ.ราชบุรีเมื่อปลายปีที่แล้ว