“นิติวิทยาศาสตร์” (Forensic Science) คือการนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์ทุกสาขามาประยุกต์ใช้ เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จริงในคดีความเพื่อผลในการบังคับใช้กฎหมายและการลงโทษ เราอาจจะคุ้นเคยกับ “สถาบันนิติวิทยาศาสตร์” มาก่อนหน้านี้ในห้วงเวลาสิบปีที่ผ่านมา ซึ่งมีแพทย์หญิง คุณหญิงพรทิพย์ โรจนสุนันท์ เป็นผู้อำนวยการเป็นคนแรกและเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งจนทำให้ประชาชนทั่วไปได้รู้จักบทบาทและความสำคัญของหน่วยนี้เป็นอย่างดีจนถึงทุกวันนี้ จากการตรวจพิสูจน์เอกลักษณ์บุคคล หรือการตรวจดีเอ็นเอนั่นเอง สถาบันนิติวิทยาศาสตร์นั้นเป็นหน่วยงานสังกัดกระทรวงยุติธรรม (เริ่มจัดตั้งหน่วยงานนี้ขึ้นเมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2545)
ปัจจุบันความสำคัญของ “นิติวิทยาศาสตร์” มีผลต่อการพิจารณาคดีความต่างๆอย่างมากมาย มีการนำหลักการและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์มาใช้ในการตรวจพิสูจน์หลักฐาน วัตถุพยานประกอบการพิจารณาคดีความ เพื่อค้นหาความจริง เพื่อผดุงความยุติธรรมในการตัดสินคดีความต่างๆ และเป็นการสนับสนุนงานสืบสวน รวมทั้งสนับสนุนงานกระบวนการยุติธรรมอีกทางหนึ่งด้วย นิติวิทยาศาสตร์จึงเป็นเรื่องที่กำลังได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จึงส่งผลให้เกิดความต้องการบุคลากรที่มีความรู้ ความสามารถทางนิติวิทยาศาสตร์มากขึ้น จึงมีการเปิดหลักสูตรสาขานิติวิทยาศาสตร์ขึ้นโดยเปิดสอนในระดับบัณฑิตศึกษา (ป.โท) ในมหาวิทยาลัยหลายๆแห่ง โดยความร่วมมือกับสถาบันที่เกี่ยวข้องเช่น สำนักงานตำรวจแห่งชาติ โรงพยาบาลตำรวจ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ แล้วยังมีหน่วยงานของต่างประเทศที่เกี่ยวของกับงานด้านนี้อีกด้วย
สำหรับมหาวิทยาลัยที่เปิดสอนทางด้านนิติวิทยาศาสตร์ในระดับปริญญาโทเท่าที่ทราบ คือ มหาวิทยาลัยมหิดล (นานาชาติ) เริ่มเปิดเมื่อปี 2547 / มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เปิดเมื่อปี 2548 / มหาวิทยาลัยศิลปากร เปิดเมื่อปี พ.ศ. 2549 / มหาวิทยาลัยเกษตรศาตร์ เริ่มเปิดเมื่อปี 2555 / มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา / มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ / มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นต้น ทุกแห่งจะเปิดสอนสาขานี้ในคณะวิทยาศาสตร์ทั้งสิ้น เพราะมีความพร้อมในเรื่องเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ต่างๆ ดังนั้นผู้ที่ประสงค์จะเรียนต้องมีพื้นฐานทางวิชาวิทยาศาสตร์ทุกสาขา รวมถึงบางสาขาที่เกี่ยวข้องเช่นนิติศาสตร์
เฉพาะมหาวิทยาลัยศิลปากรของเรานั้นเปิดสอนสาขานิติวิทยาศาสตร์ในระดับบัณฑิตศึกษา(ปริญญาโท)โดยความร่วมมือกับโรงเรียนนายร้อยตำรวจสามพราน เริ่มเปิดเป็นรุ่นแรกเมื่อปีพ.ศ. 2549 ปัจจุบันมีนักศึกษาจบไปแล้ว 5 รุ่น จำนวน 125 คน (จากจำนวนวิทยานิพนธ์ที่หอสมุดเราได้รับตัวเล่มมา) จากรุ่นแรก มี 2 คน, รุ่นที่ 2 = 28 คน, รุ่นที่ 3 = 17 คน, รุ่นที่ 4 = 33 คน, รุ่นที่ 5 = 45 คน ผู้ที่มาเรียนมีทั้งตำรวจ บุคลากรทางการแพทย์ นักกฎหมาย และผู้ที่ทำงานที่เกี่ยวข้องในบางส่วน สำหรับผู้ที่สนใจจะศึกษาทางสาขานี้สามารถหารายละเอียดได้จากเว็บไซต์ของมหาวิทยาลัยต่างๆที่เปิดสอน แต่ว่าเมื่อเรียนจบแล้วจะมีหน่วยงานรองรับเข้าทำงานหรือไม่นั้นต้องศึกษาดูให้ดีก่อน(สำหรับผู้ที่ยังไม่ได้ทำงาน)เพราะค่าเรียนแต่ละแห่งนั้นสูงพอดูทีเดียว ส่วนผู้ที่มีงานทำอยู่ก่อนแล้วและมาเรียนเพื่อปรับวิทยฐานะหรือเพื่อปรับตำแหน่งงานอันนี้ไม่มีปัญหา นิติวิทยาศาสตร์เป็นวิชาที่น่าสนใจแต่มีข้อจำกัดในหน่วยงานและตำแหน่งงานที่รองรับพอสมควรค่ะ
