ชวนอ่านหนังสือ: สัตตสิกขาทัศน์ เจ็ดมุมมองการศึกษาใหม่และการเรียนการสอนนอกกรอบ 7ประการ (ตอนที่ 1)

ผู้แต่ง : ไพฑูรย์ สินลารัตน์ และคณะ
ชื่อเรื่อง :  สัตตสิกขาทัศน์ เจ็ดมุมมองการศึกษาใหม่และการเรียนการสอนนอกกรอบ 7 ประการ
เลขเรียกหนังสือ : LA1221 ส613
ศาสตราจารย์ ดร.ไพฑูรย์ สินลารัตน์ ถือได้ว่าเป็นบุคคลสำคัญในวงการศึกษาของไทย ที่ความคิดเห็นหรือคำพูดของท่านมักจะถูกใช้เป็นแหล่งอ้างอิงได้เสมอ ในระบบการศึกษาของไทย ศ.ดร.ไพฑูรย์ กล่าวว่า รูปแบบของการศึกษาไม่ว่าในระดับพื้นฐานหรือระดับมหาวิทยาลัยเป็นแนวคิดของทางยุโรปที่เป็นแบบ Factory Model  คือเป็นสินค้ารูปแบบเดียว และโดยสังคมแวดล้อมและข้อจำกัดหลายประการทำให้ระบบการศึกษาของไทยในปัจจุบัน กลายเป็นแบบ
1. เรียนแต่ทฤษฎีด้วยการท่องจำเป็นหลัก
2. เรียนแยกส่วนความรู้ และจากครูเท่านั้น ยิ่งเรียนยิ่งไม่รู้จักตัวเอง
3. การเรียนในมหาวิทยาลัยเป็นแบบ ระบบขนส่งทางวิชาการ เป็นความรู้ของฝรั่งที่ส่งผ่านมาด้วยผู้เชี่ยวชาญ ด้วยนักเรียนนอก ด้วยตำราต่างประเทศ จึงทำให้ความรู้ไม่สามารถนำไปปฏิบัติใช้ได้เหมาะสมกับสังคมไทย
4. เป็นการศึกษา “ระบบคิดออก” นำมาซึ่งระบบการแข่งขันกันอย่างไม่ลืมหูลืมตา ทำให้ค่านิยมที่ทำเพื่อตนเองของเด็กชัดเจนยิ่งขึ้น
ศ.ดร.ไพฑูรย์ บอกว่า การเรียนการสอนในปัจจุบัน ควรจะเป็นแบบนี้
1. การเรียนรู้เชิงชุมชน  เป็นการเรียนการสอนที่ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากชุมชนทั้งของไทยเองและของต่างประเทศ
2. การเรียนรู้จากชีวิตจริง จากการปฏิบัติของตนเองหรือจากผู้อื่น
3. สอนให้เรียนรู้วิธีการหาความรู้ ฝึกหรือสอนให้หาความรู้ด้วยตนเอง เช่น การสอนให้ทำโครงการ การสอนให้ทำวิจัย ให้ไปเรียนรู้จากชุมชน
4. สอนให้เด็กเห็นคุณค่าของการรับใช้สังคมในลักษณะของ Service Education

ส่วนการเรียนการสอนนอกกรอบ 7 ประการ  ที่ ศ.ดร.ไพฑูรย์ เกริ่นนำไว้ ได้แก่

1.       7 Ms  ของโลกยุคใหม่
2.      7 ลักษณะของคนอนาคต
3.     เด็ก 7 แบบในยุคคอนเนกต์เจเนอเรชั่น
4.   7 Cs ของครูไทยในอนาคต
5.     7 อุดมคติในการเรียนรู้
6.     7 รูปแบบสถานศึกษาในอนาคต
7.     ผู้บริหารในโลกอนาคต : คุณลักษณะผู้นำแห่งชัยชนะ 7 ประการ
สรุปแต่ละทัศน์ ได้ว่า
7 Ms ของโลกยุคใหม่… เนื่องจากการจัดการศึกษาแบบแยกส่วนทำให้เด็กไม่สมบูรณ์พร้อมทั้งร่างกายและจิตใจ เด็กที่มีความสามารถทางวิชาการสามารถทำร้ายตัวเองถึงชีวิตได้เมื่อผิดหวังจากการสอบ หรือเด็กที่มีจิตสาธารณะทำกิจกรรมเพื่อสังคม ไม่สามารถผ่านการสอบแข่งขันเพื่อเข้าเรียนในสถาบันที่ต้องการได้ ซึ่งเหตุที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแบบนี้คือ
1.) Movable Life > ชีวิตแปรเปลี่ยน > เนื่องจากโลกเปลี่ยนแปลงจากภัยธรรมชาติ การขยายตัวของประชากรโลก การแก่งแย่งกันในสังคม ทำให้มนุษย์ต้องยอมรับการเปลี่ยนแปลงเพื่อสามารถดำรงชีวิตอยู่ให้ได้
2.) Man Concerned > ผลย้อนกลับต่อมนุษย์> เมื่อมนุษย์ต้องยอมรับการเปลี่ยนแปลงของโลกมากขึ้น ทำให้เมื่อจะทำอะไร ต้องเริ่มคำนึงถึงผลกระทบที่ตนเองจะได้รับมากขึ้น คำนึงถึงสิ่งแวดล้อมมากขึ้น
3.) Multidisciplinary Workers > แรงงานผู้รอบรู้ > เดิมสังคมต้องการแรงงานที่่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน แต่ในอนาคตสังคมจะต้องการแรงงานที่มีความรอบรู้หลากหลายและสามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้ต่างๆ ให้เกิดประโยชน์ต่อสังคมและธุรกิจโดยภาพรวม
4.) Multi Culture > วัฒนธรรมผสมผสาน > เดิมแต่ละประเทศมีวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของตัวเอง ในอนาคตด้วยสังคมโลกที่เปิดกว้างขึ้น จะต้องมีการเรียนรู้ เผยแพร่ ลอกเลียนแบบและทำตามวัฒนธรรมที่คนในสังคมอื่น ๆ ชอบ ซึ่งเราจะต้องเปิดใจและมีความยืดหยุ่นมากพอที่จะรองรับวัฒนธรรมที่แปลกใหม่เหล่านี้
5.) Micro World > โลกใบเล็ก> ที่เกิดจากการรวมกลุ่มของคนที่มีความชอบเหมือนกัน ศรัทธาในสิ่งเดียวกัน เกิดความสามัคคีจนเกิดโลกเสมือนใบเล็กซ้อนกับโลกปัจจุบัน และถ้าขาดการเชื่อมโยงโลกใบเล็กแต่ละใบเข้าด้วยกัน ความขัดแย้งก็จะเกิดขึ้นมากในอนาคต
6.) Morality Hunter > ศีลธรรมสาบสูญ> เมื่อโลกเรียกร้องความเป็นวัตถุที่จับต้องได้ คนจึงเริ่มไม่เชื่อในการทำดี เพราะการทำดีบางครั้งไม่ได้ผลตอบแทนอะไรทางวัตถุ คนไม่รู้จักความสุขที่เกิดขึ้นทางใจ  ในอนาคตเมื่อต้องสอนให้เด็กรู้จัก ความดี คุณธรรม จริยธรรม อาจต้องเริ่มต้นจากพจนานุกรม ผู้สอนอธิบายไปตามความเข้าใจและประสบการณ์ ซึ่งเด็กก็อาจจะยังไม่เข้าใจอยู่ดี
7.) Mega Media >อิทธิพลสื่อ > สื่อกลายเป็นทุกสิ่งทุกอย่าง มีอิทธิพล บอกความจริงก็ได้ บิดเบือนข้อเท็จจริง นำเสนอแนวคิดก็ได้ สื่อสามารถสร้างเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้
ดังนั้น สมศ. จึงตั้งเป้าหมายในการปฏิรูปการศึกษา โดยมุ่งให้คนไทยยุคใหม่ สามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง รักการอ่าน มีนิสัยใฝ่เรียนรู้ตลอดชีวิต  มีความสามารถในการสื่อสาร สามารถคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา สร้างสรรค์  มีจิตสาธารณะ มีระเบียบวินัย เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม สามารถทำงานเป็นกลุ่ม มีศึลธรรม คุณธรรม จริยธรรม  ยึดมั่นการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข  สามารถก้าวทันโลก..
และดังนั้นเพื่อให้เป็นไปตามเป้าหมาย…การบริหารการศึกษาอย่างบุูรณาการจึงมีความสำคัญ ตั้งแต่การสร้างหลักสูตร รูปแบบการเรียนการสอน การสร้างบรรยากาศในการเรียนรู้ สื่อสารสนเทศ บุคลากรครู และเจ้าหน้าทีที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งการบริหารจัดการสถานศึกษา
ในทัศน์แรกนี้  ลองคิดตามดูทั้ง 7 Ms ก็เห็นจริงว่า แนวโน้มสังคมโลกคงเป็นไปตามนั้น การสื่อสารอินเตอร์เน็ตที่ไม่สามารถปิดกั้นได้ ทำให้เกิดการผสมผสาน เลียนแบบวัฒนธรรม เกิดโลกใบเล็กๆ ของกลุ่มคนที่ชอบเหมือนกัน (เช่น กลุ่มคนบน  facebook หรือ กลุ่มคนที่พบกันโดยบังเอิญบนอินเตอร์เน็ต แล้วรวมกลุ่มกันได้ มีการนัดกันไปก่อความวุ่นวาย  หรือทำกิจกรรมตามที่กลุ่มชอบ)  มีการหลอกลวงกันโดยไม่คำนึงถึงศีลธรรม
ในแง่มุมของการศึกษา ก็ยิ่งเห็นได้ง่ายว่า การเปลี่ยนแปลงของสังคมโลก และมนุษย์ และเทคโนโลยีการสื่อสาร ก่อให้เกิดทั้งการสร้างสรรค์ความรู้ใหม่  การต่อยอดการศึกษา การแลกเปลี่ยนเรียนรู้  ไปจนถึงการละเมิดลิขสิทธิ์ ทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อก่อประโยชน์ส่วนตน  แบบไม่เคยรู้จักคำว่าคุณธรรมและจริยธรรม ซึ่งสอนกันไม่ได้
นี่เพิ่งทัศน์ที่ 1 อีก 6 ทัศน์ จะทยอยสรุปให้อ่านอีกค่ะ