ชวนอ่านหนังสือ : 6 กรอบความคิดเพื่อใช้วิเคราะห์ข้อมูล

เคย search หาเอกสารเกี่ยวกับ Informations ดูว่ามี เรื่องอะไรที่เราสนใจบ้าง แล้วก็เจอชื่อหนังสือเล่มนี้ที่อยากอ่าน กลับมาค้นในห้องสมุดของเราไม่พบเล่มที่ต้องการ แต่พบเรื่องอื่นๆ ของ De Bono หลายเล่ม แต่ละเล่มเป็นเรื่องเกี่ยวกับ การคิด (Thinking) ทั้งสิ้น ที่โด่งดังมากของ De Bono ก็คือ  6 Thinking Hats (จำได้ว่า นานมาแล้ว  ปองเคยทำเป็นใบปลิว 1 ใบ พูดถึงเรื่อง หมวก 6 ใบ นี้ แล้วเอาไปใส่ตู้โชว์ที่ระหว่างทางเดินไปตึก ม.ล.ปิ่น ..ยังอยู่มั๊ย..)  อยากอ่านเล่มนี้ จึงฝากน้องกาญไว้ว่าหากเจอหนังสือเล่มนี้ที่ร้านไหน โฉบมาให้อ่านหน่อยนะ  แล้ววันนึงก็ได้พบกันที่รถหนังสือใหม่  นำมาแบ่งเนื้อหาให้เพื่อนๆ ด้วยค่ะ
“หนังสือเรื่อง  6 กรอบความคิดเพื่อใช้วิเคราะห์ข้อมูล หรือ   Six Frames for Thinking about Informations ของ Edward De Bono เล่มนี้  (BF441 ด744)   เป็น tools หรือวิธีการรูปแบบหนึ่งซึ่งเข้ามาช่วย ‘จัดระเบียบความคิด’ ของเราได้เป็นอย่างดี…”
ขอยืมคำนำจากหนังสือมาขึ้นต้นการแนะนำหนังสือเล่มนี้ เพราะคิดว่าเป็นการนำเข้าเนื้อหาของหนังสือเล่มนี้ได้ดี
กรอบความคิดทั้ง 6 รูปนี้ได้แก่ (อยากใส่รูปประจำกรอบแต่ทำไม่ได้ค่ะ 😥 )
1.กรอบรูปสามเหลี่ยม หรือ Triangle Frame เป็นกรอบที่แสดงถึงเป้าหมาย อธิบายให้ตัวเองหรือคนอื่น เข้าใจว่า เป้าหมายในการแสวงหาข้อมูลของเราอยู่ตรงไหน ถ้าวาดรูปสามเหลี่ยม แล้วเขียนความหมายของแต่ละมุมลงไปได้ว่า  มุมยอดมีความหมายถึง จะหาอะไร  มุมที่ฐานทั้งสองมุม หมายความถึง หาไปทำไม และหาได้ที่ไหน
2. กรอบรูปวงกลม หรือ Circle Frame เป็นการพิจารณาความถูกต้องของข้อมูล รูปวงกลมเปรียบเสมือนตัวแทนของจุดกึ่งกลางของเป้ายิงธนู หรือปืน ที่ต้องยิงถูกตรงใจกลาง ถึงจะถือว่าแม่น การตัดสินความถูกต้องทำได้หลายวิธี เช่น
– พิจารณาจากความเชี่ยวชาญ
– ตรวจรายละเอียดที่อยู่ในข้อมูล สังเกตุว่ามีข้อขัดแย้งในข้อมูลหรือไม่
– โดยการเปรียบเทียบ บางครั้งเราต้องนำเอาข้อมูลในเรื่องเดียวกันที่มีอยู่หลายชุดมาเปรียบเทียบ หากข้อมูลต่างกันก็แสดงว่า ต้องมีชิ้นใดชิ้นหนึ่ง (หรือทั้งสอง) ผิดพลาด
– เลื่อนการตัดสินใจ  หากไม่มั่นใจในข้อมูลที่ได้ เราอาจเลื่อนเวลากการตัดสินใจออกไป และหาวิธีการพิจารณาความถูกต้องต่อไป
– ความสงสัย หากมีข้อสงสัยในข้อมูล จะต้องชี้ให้เห็นได้ว่ามีจุดใดบ้างที่น่าสงสัย
3. กรอบรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส  หรือ Square Frame เป็นการพิจารณาว่าข้อมูลที่ได้รับนั้นมีมุมมองหลายมุมมอง ที่สำคัญเท่าเทียมกัน เปิดโอกาสให้เราได้คิดว่าข้อมูลที่ได้รับมีความเที่ยงธรรมหรือไม่
4. กรอบรูปหัวใจ หรือ Heart Frame เป็นกรอบความคิดที่เกี่ยวกับความสนใจ เป็นการบอกว่าเรื่องที่น่าสนใจเป็นสิ่งที่ดึงดูดใจเรา  การที่ข้อมูลทำให้เราสนใจได้อาจเกิดจาก ความแปลกใจ, การหาความรู้เพิ่มเติม, ผลการวิจัย, ความชอบเฉพาะตัว De Bono บอกว่าเมื่อเกิดความสนใจแล้ว ควรมีการจดบันทึกลงไปในสมุดจด และมันจะทำให้เราคอยตามหาสิ่งที่เราสนใจต่อไป
5. กรอบรูปข้ามหลามตัด  หรือ Diamond Frame เป็นกรอบความคิดในเรื่องของคุณค่า เราต้องสามารถแยกแยะข้อมูลได้ว่า ข้อมูลไหนที่ช่วยให้เราแก้ไขปัญหาเรื่องใดได้ โดยพิจารณาจาก ข้อมูลนั้นตอบสนองความต้องการได้หรือไม่  และช่วยแก้ไขปัญหาที่ค้างอยู่ได้
6. กรอบรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า  หรือ Slab Frame ใช้สำหรับหาผลลัพธ์และข้อสรุป โดยการทบทวนเรื่องราวต่าง ๆ ว่า เราได้รับข้อมูลตรงตามความต้องการหรือยัง พึงพอใจหรือไม่อย่างไร ยังต้องการข้อมูลเพิ่มเติมหรือไม่ พอใจกับความถูกต้องหรือยัง ยังมีคำถามเพิ่มเติมหรือไม่
ผู้แปลเรียก 6 กรอบความคิดนี้ว่า “ซอฟต์แวร์การคิด” ซึ่งคิดว่าเหมาะสมทีเดียว เพราะ ใช้เป็นเครื่องมือในการประเมินผลข้อมูลได้ โดยเมื่อเราต้องพิจารณาข้อมูลในเรื่องอะไรอยู่ ก็ให้นึกถึงรูปภาพของกรอบความคิดแต่ละกรอบให้ชัดเจน พิจารณาข้อมูลไปตามความหมายของกรอบแต่ละกรอบอย่างเป็นขั้นตอน  เข้าใจว่าหากเราฝึกฝนให้เกิดความชำนาญแล้ว เราก็จะสามารถกำหนดความคิดของเราได้อย่างมีหลักการ  ตั้งแต่รูปสามเหลี่ยมเพื่อถามตัวเองว่า มี่เป้าหมายอย่างไร  รูปวงกลม เพื่อพิจารณาความถูกต้องของข้อมูล  ไปจนถึงรูปข้าวหลามตัด หรือ diamond เพื่อพิจารณาถึงคุณค่าของข้อมูล  และสรุปที่รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าเพื่อทบทวนความพึงพอใจ
ถ้าจะให้เข้าใจได้ดี คงต้องทดลองแสวงหาข้อมูลที่เราได้วางเป้าหมายไว้แล้วว่า จะหาอะไร และจับข้อมูลทีได้ลงไปในกรอบรูปต่าง ๆ  น่าจะดีนะ
ส่วน 6 Thinking Hats ไว้รอปองมาบอกต่อดีกว่า..