ได้ยินเพื่อนคุยเกี่ยวกับเรื่อง Bioinformatics แต่ไม่รู้ว่าภาษาไทย หมายถึงอะไร มิรอช้า รีบไปหาคำตอบทันทีและได้พบคำอธิบายพอสังเขปดังนี้
อ่านหนังสือจาก Encyclopedia Library and Information Science สรุปว่า
Bioinformatics is a multidisciplinary science. The field includes aspects of molecular biology, biochemistry, mathematics, Statistics, Computer science, Chemistry, Physics and information theory. It allows researchers to take a global scale rather than a case-by-case basis. In this way, scientists can pose questions that new hypotheses from the coalescence of over a century’s worth of biological information.
อ่านจากวิกิพีเดีย Bioinformatics เป็นคำย่อจากคำเต็มว่า Molecular Bioinformations ซึ่งหมายถึงสหการของอณูชีววิทยา (Molecular Biology)
อ่านจากหนังสือชีวสารสนเทศศาสตร์ Bioinformatics บรรณาธิการ วสันต์ จันทราทิตย์, วีระพงศ์ ลุลิตานนท์ (QH507ช64)
ในหน้าคำนำ อธิบายว่า ชีวสารสนเทศศาสตร์ หรือ Bioinformatics เป็นศาสตร์ที่ว่าด้วย การนำข้อมูลทางชีววิทยามาใช้อย่างเป็นระบบ รวมทั้งการจัดเก็บ การพัฒนาโปรแกรมประยุกต์แบบต่างๆ สำหรับเปรียบเทียบ วิเคราะห์ คำนวณ และประเมินผลข้อมูลที่ได้จากการสืบค้นจากคอมพิวเตอร์ระดับองค์กร หรือระหว่างองค์กร ทั้งในและต่างประเทศ ผ่านเครือข่ายสารสนเทศต่างๆ ชีวสารสนเทศศาสตร์ ได้ถูกใช้ในการหาคำตอบ หรือตอบคำถามทางด้านวิทยาศาสตร์ชีวภาพในหลายรูปแบบ ซึ่งแต่เดิมทำได้ยาก หรือไม่อาจาทำได้เลย เป็นเครื่องมือที่ปรับเปลี่ยนรูปแบบหลัก (Paradigm shift) ของการค้นคว้าวิจัย จากแบบดั้งเดิม ซึ่งใช้เวลาส่วนใหญ่ในห้องปฏิบัติการแต่อย่างเดียว มาเป็นการผสมผสานการสืบค้น วิเคราะห์ หรือแม้กระทั่งทำการทดลองบนเครื่องคอมพิวเตอร์โดยการจำลอง (Simulation) โดยใช้ข้อมูล (digital data) เป็นวัตถุดิบ จากนั้นจึงกลับมาวิจัยในห้องปฏิบัติการ (wet lab) เพื่อยืนยันผลลัพธ์ที่ได้จากการประเมินผล หรือวิเคราะห์ผลจากข้อมูลเหล่านั้น
ชีวสารสนเทศศาสตร์ (Bioinformatics หรือ ชีววิทยาเชิงคำนวณ Computer Biology เป็นสาขาที่ใช้ความรู้จาก คณิตศาสตร์ประยุกต์ สถิติศาสตร์ สารสนเทศศาสตร์ และวิทยาการคอมพิวแตอร์ เพื่อแก้ปัญหาทางชีววิทยา
การศึกษาชีวสารสนเทศศาสตร์ จะเกี่ยวข้องกับข้อมูลทางพันธุศาสตร์และอณูชีววิทยา เช่น ข้อมูลรหัสพันธุกรรม ข้อมูลลำดับรหัสโปรตีน ปริมาณชีวโมเลกุล (ระดับการแสดงออกของยีนต่างๆ) แต่ละชนิด (mRNA และโปรตีน) และข้อมูลหมายเหตุ (annotation data) โดยผู้ศึกษาวิจัยจะนำข้อมูลเหล่านี้ ไปใช้งานอย่างเรียงลำดับรหัสโปรตีน การจัดโครงสร้างโปรตีน การทำนายโครงสร้างโปรตีน การค้นหายีน หรือ การสร้างหุ่นจำลองของวิวัฒนาการ เนื่องจากข้อมูลที่ใช้นั้นมีจำนวนมาก ทำให้ใช้พื้นที่จัดเก็บมากตาม และบ่อยครั้งที่ข้อมูลมีความซับซ้อน ทำให้ต้องใช้การประมวลผลมากขึ้นตาม การศึกษาด้านชีวสารสนเทศศาสตร์ จึงค้นหาเทคนิควิธีที่จะทำให้การจัดเก็บ สืบค้น และประมวลผลเหล่านั้น เป็นไปได้โดยสะดวก และมีประสิทธิภาพ
สรุป
Molecular Biology กับ informatics = Bioinformatics เรียกทับศัพท์ว่า ไบโออินฟอร์เมติกส์ เป็นการนำโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เข้ามาใช้กับงานทางด้านชีววิทยาโมเลกุล (Molecular Biology) ซึ่งช่วยในการเก็บรวบรวม วิเคราะห์ คำนวณ ประเมินและแปรผลข้อมูล จากเครือข่ายสารสนเทศ สามารถใช้ข้อมูลด้าน biofinformatics เพื่อทำนายผลการทดลองที่อาจจะเกิดขึ้น ทำให้สามารถดูแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นก่อน การศึกษาวิจัยในห้องปฏิบัติการ ทำให้ประหยัดเวลาในการศึกษาวิจัย สามารถ จัดการกับข้อมูลที่มีจำนวนมหาศาล และมีความซับซ้อน และนำมาประยุกต์ใช้กับการศึกษาวิจัยได้หลากหลาย เช่นใช้ทำนายตำแหน่งของสารพันธุกรรมว่า ตำแหน่งใดมีหน้าที่อะไร ใช้หาความแตกต่างของสารพันธุกรรม ของสิ่งมีชีวิต
สนใจข้อมูลเพิ่มเติม หาหนังสืออ่านได้ที่เลขหมู่ QH 324.2 ส63 ชื่อหนังสือ เรียนรู้โปรแกรม ชีวสารสนเทศด้วยตนเอง และ เลขหมู่ QH 507 ช64 ชื่อหนังสือ ชีวสารสนเทศศาสตร์ Bioinformatics หรือต้องการศึกษาหลักสูตร ชีวสารสนเทศศาสตร์ สามารถสืบค้นข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
http://www.bioinformatics.kmutt.ac.th/ หรือต้องการดูตัวอย่างวารสารสามารถดู
วารสารเฉพาะหน้าContents ได้ที่ เว็บไซต์http://bioinformatics.oxfordjournals.org/content/current
แค่นี้ก็มีสุขแล้ว ถ้าผู้ใช้ต้องการค้น Bioinformatics ก็ใช้คำค้นที่เป็นหัวเรื่องภาษาไทยที่คำว่า ชีวสารสนเทศศาสตร์ค่ะ
